Begrip
iemand die het spel kent
Iemand die de dobbelstenen beheerst. Zie de notitie Het dobbelspel van Nala.
Het dobbelspel van Nala
Een dobbelaar is iemand die met de dobbelstenen speelt, en het woord klinkt niet vriendelijk. De boodschap die Damayanti overal laat rondroepen, begint met: 'Waar ben je heen, dobbelaar, mijn lief' (hoofdstuk 8). Wie het spel beheerst, is iemand die het spel kent. Yudhishthira werd uitgedaagd 'door sluwe dobbelaars, die de stenen kenden' (hoofdstuk 6), en Brihadashva neemt hem de vrees af 'dat iemand die het spel kent je weer uitdaagt' (hoofdstuk 9).
Kali gaat in Nala wonen, en Dvapara wordt 'de voornaamste van de stenen', 'de steen die Vrisha heet' (hoofdstuk 7). Nala verliest alles; 'de roes van de stenen had hem te pakken' (hoofdstuk 7). Later, als wagenmenner van koning Rituparna, ruilt hij kennis tegen kennis. Rituparna kent het hart van de dobbelstenen, Nala het hart van de paarden. 'Neem het hart van de dobbelstenen van me, zoals je wilt', zegt Rituparna. 'En laat het hart van de paarden als onderpand bij jou blijven' (hoofdstuk 9). Het hart van de paarden blijft dus als onderpand bij Nala. Zodra Nala het hart van de dobbelstenen kent, gaat Kali uit hem weg (hoofdstuk 9). Hoe het spel gespeeld werd en wat dat hart precies is, zegt het epos niet; Rituparna zegt alleen: 'Ik ken het hart van de dobbelstenen', en: 'ik ben bedreven in getallen' (hoofdstuk 9).
Dan daagt Nala zijn broer Pushkara uit. Hij zet Damayanti en al zijn bezit in, Pushkara zijn rijk: 'Wie het rijk of het bezit van een ander heeft gewonnen en meegenomen, moet hem een tegenspel geven, want dat is de hoogste regel, zegt men' (hoofdstuk 9). Zo'n nieuw spel heet een tegenspel. 'Met één worp versloeg Nala hem' (hoofdstuk 9). Aan het slot geeft Brihadashva Yudhishthira het hart van de dobbelstenen (hoofdstuk 9). Zie ook de woordenlijst van boek 3, bij Het dobbelspel.
En de vrees die je hebt, dat iemand die het spel kent je weer uitdaagt, zoals die dobbelaars die de stenen kenden, en dat jij het spel niet kent: die neem ik je af, koning.
Waar het voorkomt
- Het hart van de dobbelstenenHoofdstuk negen · boek 4