Naar de inhoud
De Mahabharataopnieuw verteld

Boek 3 · bijlage

Namenlijsten

Boek 3 · Het dobbelspel

Over deze lijsten

Het epos somt graag op, en in dit boek meer dan ooit. Wie er in de nieuwe zaal van Yudhishthira zitten, wie er in de zalen van de goden wonen, welke volken de vier broers op hun tochten onderwerpen, wie er naar het koningsoffer komen en wat ze meebrengen: Vaishampayana noemt ze allemaal bij naam, en voor de oude luisteraars hoorden die reeksen bij het genoegen. In het verhaal van dit boek staan alleen de namen die later terugkomen of die de lezer nodig heeft. Hier volgen de lijsten volledig, in de volgorde van het verhaal.

De lijsten berusten, net als het verhaal, op de Engelse vertaling van Kisari Mohan Ganguli (1883–1896). Soms luidt een naam in de Sanskriettekst anders dan bij Ganguli, of staat er een naam die Ganguli niet heeft; dan staat hier de vorm uit het Sanskriet, en wat alleen daar staat, wordt erbij gezegd. Bij elke lijst staat bij welk hoofdstuk en welk stuk van het verhaal ze hoort.

De namen staan in dezelfde leesbare spelling als de rest van het boek. Wie ze uit Engelse boeken kent, ziet ze daar soms anders gespeld, met een s waar het Sanskriet een sh-klank heeft, een w waar een v hoort en een v waar een b hoort: Sisupala voor Shishupala, Viswakarman voor Vishvakarma, Vabhru voor Babhru.

Veel namen in deze lijsten zijn ook de namen van anderen. Waar dat tot verwarring kan leiden, staat het erbij.

Krishna's thuiskomst in Dvaraka

In hoofdstuk 1, bij "Het aanbod van Maya", waar Krishna na het afscheid van de Pandava's thuiskomt in Dvaraka en de jonge Yadava's omhelst.

Hij omhelsde Pradyumna, Samba, Nishatha, Charudeshna, Gada, Aniruddha en Bhanu.

Het epos zegt hier niet hoe ze aan Krishna verwant zijn. Samba en Charudeshna blijken later in dit boek zijn zonen te zijn; Gada is een broer van Krishna.

De rishi's en koningen in de nieuwe zaal

In hoofdstuk 1, bij "De zaal", waar Yudhishthira de zaal van Maya in gebruik neemt en rishi's en koningen uit alle landen hem daar gezelschap houden. In het verhaal staan alleen de wijzen en vorsten die later een rol spelen.

De rishi's. Asita en Devala, Satya, Sarpamali en Mahashira; Arvavasu, Sumitra, Maitreya, Shunaka en Bali; Baka, Dalbhya en Sthulashira; Tittiri, en Lomaharshana met zijn zoon; Apsuhomya, Animandavya en Kaushika; Damoshnisha en Traivani, Parnada en Ghatajanuka, Maunjayana, Vayubhaksha, Parasharya en de twee Sarika's; Balavaka, Shinivaka, Sutyapala en Kritashrama; Jatukarna en Shikhavat, Subala en Parijataka; Pavitrapani, Savarni, Bhaluki en Galava; Janghabandhu, Raibhya, Kopavegashrava en Bhrigu; Haribabhru, Kaundinya, Babhrumali en Sanatana; Kakshivat en Aushija, Nachiketa en Gautama; Painga, Varaha, Shunaka en Shandilya, groot in ascese; Karkara, Venujangha, Kalapa en Katha. Het waren wijzen die de dharma kenden en hun zinnen bedwongen, en er waren er nog veel meer.

De koningen. Munjaketu, Vivardhana, Sangramajit, Durmukha en de machtige Ugrasena; Kakshasena, Kshemaka de onoverwinnelijke, Kamala, de koning van de Kamboja's, en de sterke Kampana, die in zijn eentje de Yavana's deed beven zoals Indra de asura's die Kalakeya's heten; Jatasura, de koning van de Madraka's, Kunti, Pulinda, de koning van de Kirata's, de koningen van Anga en van Vanga met Pundraka, en de koningen van Pandya en van Odra met Andhraka; Sumitra en Shaibya, die zijn vijanden versloeg; Sumanas, de koning van de Kirata's; Chanura, de koning van de Yavana's; Devarata, Bhoja en Bhimaratha; Shrutayudha, de koning van Kalinga, en Jayatsena, de koning van Magadha; Susharman, Chekitana en Suratha; Ketumat, Vasudana, de koning van Videha en Kritakshana; Sudharman, Aniruddha en de sterke Shrutayu; de onoverwinnelijke koning van Anupa, Kshemajit en Sudakshina; de koning van Karusha. Van de jonge Vrishni's: Ahuka, Viprithu, Gada en Sarana. En verder Ahriti, de sterke Dyumatsena en de Kekaya's, grote boogschutters.

De leerlingen van Arjuna. Behalve Pradyumna, Samba en Satyaki leerden ook Sudharman, Aniruddha en Shaibya bij Arjuna de kunst van de boog.

Lomaharshana is de vader van Sauti, die dit verhaal in het Naimisha-woud vertelt. Welke zoon hier met hem in de zaal zit, zegt het epos niet.

Asita en Devala zijn twee wijzen. Subala is hier een rishi, niet de koning van Gandhara, de vader van Shakuni, en Bali een rishi, niet de asura Bali. Shunaka staat twee keer in de lijst. Of deze Maitreya de rishi is die later in dit boek Duryodhana vervloekt, zegt het epos niet. Durmukha is een koning, niet de zoon van Dhritarashtra die zo heet, en Kunti een koning, niet de moeder van de Pandava's. Ugrasena kan de koning van de Vrishni's zijn, en de koning van de Madraka's Shalya, maar het epos zegt het niet. Sudharman en Aniruddha staan twee keer in de lijst, bij de koningen en bij de leerlingen van Arjuna; in de Sanskriettekst staat ook Satyaki twee keer.

Narada's gezellen

In hoofdstuk 1, bij "De vragen van Narada", waar Narada met een paar rishi's in zijn gevolg de zaal binnenkomt.

Met Narada kwamen Parijata, de verstandige Raivata, Saumya en Sumukha.

Deze Raivata is een rishi, niet de berg Raivataka bij Dvaraka. Saumya staat bij Ganguli als een eigen naam; in de Sanskriettekst kan het ook "de vriendelijke" zijn, gezegd van Sumukha.

De bewoners van de vijf zalen

In hoofdstuk 1, bij "De zalen van de goden", waar Narada vertelt wie hij in de zalen van Indra, Yama, Varuna, Kubera en Brahma heeft gezien. In het verhaal staan per zaal de heer, zijn gevolg en één rij namen; hier volgen de andere.

De zaal van Indra. Behalve koning Harishchandra zaten er deze rishi's: Parashara, Parvata, Savarni en Galava; Shankha en Likhita en de muni Gaurashira; Durvasa en Dirghatapas; Pavitrapani, Yajnavalkya en Bhaluki; Uddalaka, Shvetaketu en Shatyayana; Havishmat, Gavishtha, Hridya, Udarashandilya, Parasharya en Krishivala; Vataskandha, Vishakha, Vidhatri en Kala; Anantadanta, Tvashtri, Vishvakarma en Tumburu; en rishi's die uit een moederschoot geboren waren en die zonder moederschoot geboren waren, en rishi's die van lucht of van vuur leefden. Verder Sahadeva en Sunitha, Valmiki, Samika, Satyavat, Prachetas, Medhatithi, Vamadeva, Pulastya, Pulaha en Kratu; Marutta, Marichi, Sthanu en Atri; Kakshivat, Gautama, Tarkshya en de muni Vaishvanara; de muni Kalakavrikshiya, Ashravya en Hiranyada, Samvarta, Devahavya en de sterke Vishvaksena; en Kanva, Katyayana, Gargya en Kaushika. Ook waren er de oostelijke windstreek; Agni en Soma, Indra en Agni samen, Mitra, Savitri en Aryaman, Bhaga, de Vishvedeva's en de Sadhya's, Shukra en Manthin; de gandharva's Vishvavasu, Chitrasena, Sumanas en Taruna; alle lofverzen van het offer; en Bhrigu en de zeven rishi's. Naast Indra zaten Shachi, Shri en Lakshmi.

De zaal van Yama. Deze koningen van vroeger dienden Yama: Mandhatri, Somaka en Nriga; Trasadasyu, Turaya, Kritavirya en Shrutashravas; Aripranut, Susimha, Kritavega, Kriti en Nimi; Matsya, Prithvaksha en Brihadratha; Aida, Marutta, Kushika, Sankashya en Sankriti; Bhava, Chaturashva, Sadashvormi en Suratha; Sunitha, Nala van Nishadha, Divodasa en Sumanas; Ambarisha, Vyashva, Sadashva en Vadhryashva; Panchahasta, Prithushravas, Rushadgu en Vrishasena; Kshupa, Rushadashva, Vasumanas en Purukutsa; Dhvajin en Rathin; Arshtishena, Dilipa, Ushinara en Aushinara; Pundarika, Sharyati, Sharabha en Shuchi; Anga, Arishta, Vena, Sanjaya en Jaya; Bhangasvari, Nishadha en Tvishiratha; Karandhama, Bahlika, Sudyumna en Madhu; Aila; Kapotaroman en Trinaka; de oude koningen Sahadeva en Arjuna; Sashva, Krishashva en koning Shashabindu; Lakshmana, Alarka, Kakshasena, Gaya en Gaurashva; Rama, de zoon van Jamadagni; Nabhaga en Sagara; Bhuridyumna, Mahashva en Prithvashva; Janaka, Vainya, Varishena, Purujit en Janamejaya; Brahmadatta en Trigarta; Indradyumna, Bhimajanu, Gaya, Prishtha, Naya en Padma; Muchukunda, Prasenajit, Arishtanemi, Pradyumna, Prithagashva en Ajaka. Honderd koningen uit het geslacht van de Matsya's, honderd Nipa's, honderd Haya's, honderd die Brahmadatta heetten en honderd die Iri heetten. Meer dan tweehonderd die Bhishma heetten, honderd die Bhima heetten en honderd die Prativindhya heetten; honderd Naga's, honderd Palasha's, en honderd die Kasha en Kusha heetten. Verder Ushadgava, Shataratha, Devaraja en Jayadratha; de koninklijke wijze Vrishadarbhi met zijn raadslieden; en duizenden koningen die Shashabindu heetten. Van de voorouders waren er de scharen die Agnishvatta, Phenapa, Ushmapa, Svadhavat en Barhishad heten, en van de bomen en grassen de shimshapa, de palasha, het kasha- en het kushagras, in lichamelijke gestalte.

Deze lijst zegt dat al die koningen gestorven zijn, maar Rama, de zoon van Jamadagni, en Purujit, de broer van Kunti, treden later in het epos levend op. De Bhishma's, Bhima's en Prativindhya's zijn naamgenoten van de levenden: het zijn niet Bhishma, Bhima en de zoon van Draupadi. Zo staat het in het epos. Ook Sanjaya is hier een koning van vroeger, niet de raadsman van Dhritarashtra, en Arjuna en Sahadeva zijn oude koningen, geen Pandava's.

De zaal van Varuna. De naga's Krishna en Lohita, Padma en Chitra, Kambala en Ashvatara, Valahaka, Matimat, Kundadhara, Dhananjaya, Panimat, Kundaka, Prahlada, Mushikada en Janamejaya. De daitya's en danava's Samhrada, Viprachitti, de Kalakhanja's, Suhanu, Durmukha, Shankha, Sumanas, Sumati, Ghatodara, Mahaparshva, Krathana, Pithara, Vishvarupa, Svarupa, Virupa, Mahashira, Dashagriva, Vali, Meghavasas, Dashavara, Kaitabha, Vitatuta en Indratapana. De rivieren Vidisha, Venna, Vipasha, Shatadru, Chandrabhaga, Iravati, Vitasta, Devanada en Krishnavenna, en ook Kimpuna, Vishalya, Vaitarani, Tritiya, Jyeshthila, Shona, Charmanvati, Parnasha, Sarayu, Varavatya, Langali, Karatoya, Atreyi, Lauhitya, Langhani, Gomati, Sandhya en Trisrotas. En Sunabha, de minister van Varuna, met zijn zonen en kleinzonen, en de heilige wateren Go en Pushkara.

De naga Krishna is niet Krishna van de Vrishni's, en de naga's Dhananjaya en Janamejaya zijn niet Arjuna, die ook Dhananjaya heet, en de koning aan wie dit verhaal verteld wordt. Ook de zaal van Varuna heet Pushkaramalini, net als die van Indra.

De zaal van Kubera. De apsara's Chitrasena, Shuchismita, Charunetra, Punjikasthala, Sahajanya, Pramlocha en Ira. De gandharva's die kinnara en nara heten. De yaksha's Manibhadra, Dhanada, Shvetabhadra, Guhyaka, Kasheraka, Gandakandu, Pradyota, Kustumburu, Pishacha, Gajakarna, Vishalaka, Varahakarna, Sandroshtha, Phalabhaksha, Phalodaka, Angachuda, Shikhavarta, Hemanetra, Vibhishana, Pushpanana, Pingalaka, Shonitoda, Pravalaka, Vrikshavasyaniketa en Chiravasas. De vorsten van de gandharva's Vishvavasu, Haha en Huhu, Parvata, Shailusha, Narada en Chitraratha; Chakradharman, de vorst van de vidyadhara's; Druma, de heer van de kimpurusha's; Mahendra, de heer van de rakshasa's, en Gandhamadana. De bergen Himavat, Pariyatra, Vindhya, Kailasa, Mandara, Malaya, Dardura, Mahendra, Gandhamadana, Indrakila en Sunabha, en de twee hemelse bergen. Nandishvara, Mahakala en Shankukarna, en uit het gevolg van Shiva Kashthakuta, Somanandi en Vijaya.

Deze Chitrasena is een apsara, niet de gandharva Chitrasena die ook bij Kubera zit. De yaksha Vibhishana is niet Vibhishana, de broer van Kubera. De gandharva Narada is niet de rishi Narada, die dit alles vertelt.

De zaal van Brahma. Pulastya, Kratu, Prahlada en Kardama; Angirasa, de rishi van de Atharvaveda, en de Marichipa's, die van de zonnestralen leven; Agastya, Markandeya, Jamadagni, Bharadvaja, Samvarta, Chyavana, Durvasa, Rishyashringa en Sanatkumara; Asita en Devala, Jaigishavya, Rishabha, Ajitashatru en Mani. De achtvoudige geneeskunst. De offers, het voornemen en de adem. De zevenentwintig stammen van gandharva's en apsara's. Van de planeten Budha, Angaraka en Shani. De mantra's, en de gezangen Rathantara, Harimat en Vasumat. De Aditya's met hun koning; Agni en Soma, Indra en Agni samen; de Maruts, Vishvakarma en de Vasu's; alle offergaven. De dagen van de maanwisseling. De oude verhalen, de bijvakken van de Veda en de wetenschappen die bij de Veda horen. Soma. Savitri, Durgatarani en de zevenvoudige spraak. De gezangen van de Samaveda, de lofzangen, de liederen en de commentaren. Het tijdperk van vijf jaar, de vier soorten dagen en nachten, en het rad van de dharma. De godinnen Surasa, Ira, Kalaka, Devi en Gautami, en bij Ganguli ook Pradha, Rudrani, Shri, Lakshmi, Bhadra, Shashthi, de Aarde, Ganga, Hri, Svaha, Kirti, Sura, Shachi, Pushti, Arundhati, Samvritti, Asha, Niyati, Srishti en Rati. De Aditya's, de Vasu's, de Rudra's, de Maruts, de Ashvins, de Vishvedeva's en de Sadhya's. De zeven scharen van voorouders: de Vairaja's, de Agnishvatta's en de Garhapatya's, de Somapa's, de Ekashringa's, de Chaturveda's en de Kala's. En Indra, Varuna, Kubera en Yama, Shiva met Uma, Skanda, en de Kaleya's.

Jarasandha's bondgenoten en de gevluchte volken

In hoofdstuk 2, bij "De raad over Jarasandha", waar Krishna Yudhishthira vertelt hoe machtig Jarasandha is en hoe de Yadava's voor hem uit Mathura zijn gevlucht.

Wie Jarasandha dienen. Na Hamsa en Dimbhaka noemt Krishna nog Dantavakra, Karusha, Kalabha en Meghavahana. En Bhishmaka, de koning van de Bhoja's, heeft een broer, Ahriti, die in de strijd de gelijke is van Rama, de zoon van Jamadagni.

Wie voor hem vluchtten. Met de Shurasena's, de Shalva's en de Kunti's trokken ook de Bhadrakara's, de Bodha's, de Patachchara's, de Susthara's, de Sukutta's en de Kulinda's naar het westen, en de koningen van de Shalveya's met hun broers en hun volgelingen. Met de Matsya's gingen de Sannyastapada's van het noorden naar het zuiden.

De grote wagenstrijders van de Vrishni's. Na Kritavarman: Anadhrishti, Samika, Samitinjaya, Kahva, Shanku en Nidanta; zo zijn het er zeven. Daarbij komen de twee zonen van Andhakabhoja en de oude koning zelf.

Deze Karusha is een koning; Karusha is ook het land van Vakra, die Krishna in dezelfde rede noemt. Deze Anadhrishti is een Vrishni, niet de koning uit het geslacht van Puru die ook zo werd genoemd.

De weg naar Girivraja

In hoofdstuk 3, bij "De snataka's", waar Krishna, Bhima en Arjuna als jonge brahmanen van Indraprastha naar Jarasandha's stad trekken.

Na het lotusmeer staken ze de heuvels van Kalakuta over. Voorbij de Gandaki trokken ze over de Sadanira en de Sharkaravarta, rivieren die uit hetzelfde gebergte komen. Na Mithila staken ze de Mala en de Charmanvati over, en na de Ganga en de Shona kwamen ze in het land van Magadha, bij Kuravorashchada.

Van Girivraja zegt Krishna ook dat Kaushika en Manimat het land van Magadha hun gunst hebben geschonken. Wie die twee zijn, zegt het epos niet. Deze Kaushika is niet Chandakaushika, en Manimat niet de koning die Bhima op zijn tocht naar het oosten onderwerpt.

Namen in het gesprek met Jarasandha

In hoofdstuk 3, bij "Het mensenoffer", waar Krishna, Bhima en Arjuna zich aan Jarasandha bekendmaken en Jarasandha zich klaarmaakt voor het gevecht.

Krishna. Toen hij zei wie hij was, noemde Krishna zich ook Hrishikesha, een van zijn bijnamen, die het verhaal van dit boek verder niet gebruikt.

Hamsa en Dimbhaka. De twee aanvoerders van vroeger aan wie Jarasandha voor het gevecht dacht, heetten eigenlijk Kaushika en Chitrasena. Hamsa en Dimbhaka waren de namen die de mensen hun overal gaven.

Deze Kaushika is niet Chandakaushika, de wijze uit het verhaal van Jarasandha's geboorte, en deze Chitrasena is niet de gandharva of de zoon van Dhritarashtra die zo heten.

Het gevecht en de wagen

In hoofdstuk 3, bij "Dertien dagen en nachten", waar Bhima en Jarasandha met elkaar worstelen en Krishna daarna met de bevrijde koningen uit Girivraja wegrijdt.

De grepen. Onder de grepen waarmee Bhima en Jarasandha elkaar bestookten, noemt het epos er drie bij hun naam: de prishtabhanga, waarbij de een de ander met het gezicht naar de grond werpt en hem zo lang mogelijk zo houdt, en verder de sampurna-murchha en de purna-kumbha.

De wagen. De hemelse wagen die van Vasu aan Brihadratha en zo aan Jarasandha was gekomen, heette Sodaryavan.

De vier tochten

In hoofdstuk 4, bij "Arjuna in het noorden", "Bhima in het oosten", "Agni in Mahishmati" en "Nakula in het westen", waar de vier broers de windstreken veroveren voor het koningsoffer van Yudhishthira. In het verhaal staan de volken en koningen die later terugkomen; hier volgen de andere, in de volgorde van elke tocht.

Het noorden, met Arjuna. De bergstreken Antargiri, Bahirgiri en Uparigiri. Na Senabindu: Modapura, Vamadeva, Sudaman, Susankula en het noordelijke Kuluta, met hun koningen. Koning Lohita met tien kleinere vorsten. De Darva's en de Kokanada's, die met de Trigarta's tegen hem optrokken. De stad Abhisari. Rochamana, die over Urasha heerste. De streken van de Suhma's en de Chola's. De rovers aan de noordoostelijke grens en de volken van de wouden.

Op het eiland Sakaladvipa, aan het begin van de tocht, onderwierp Arjuna ook een koning Prativindhya. Dat is niet de zoon van Draupadi die zo heet.

Het oosten, met Bhima. Gopalakaccha. Het land Bhallata en de berg Shuktimat ernaast. Koning Kratha, die over de streek rond Suparshva heerste. De Matsya's, de sterke Malaya's, de onberispelijke Gaya's en het land Pashubhumi. De berg Madarvika met het land eromheen. Manimat en vele andere koningen. De zuidelijke Malla's en de berg Bhogavant. De oostelijke Suhma's en de Samaksha's. Kaca, een koning van Vanga.

Het zuiden, met Sahadeva. De Seka's. De Natakeya's, de Heramba's, Marudha en Munjagrama, de Nachina's en de Arbuka's, Vatadhipa, de Kantaraka's en de oostelijke Kosala's. Talakata. De Pashanda's. De Udra's, de Talavana's en de Ushtrakarnika's. De Keraka's, de mensen met één voet. En de stad Atavi.

Het westen, met Nakula. Bahudhanyaka. De vijf Karpata's. De Madhyamikaya's en de Vatadhana's. Het Pushkara-woud. De Gramaniya's aan de oever van de Sindhu en van de zee. De Amara-bergen, Uttarajyotika en de stad Divyakutta. De Dvarapala's.

Twee namen bij de wijding en de eerste eer

In hoofdstuk 4, bij "De wijding", en in hoofdstuk 5, bij "De eerste eer", waar Vyasa de priesters voor het koningsoffer aanstelt en waar Narada in stilte aan Krishna denkt.

Paila. Bij het offer was Paila, de leerling van Vyasa, samen met Dhaumya de hotri. Het epos noemt hem hier "de zoon van Vasu". Of die Vasu de koning Vasu is van wie Jarasandha's wagen kwam, zegt het niet.

Shambhu. Waar Narada zich herinnert hoe Narayana de goden opdroeg elkaar op aarde te doden, noemt het epos Narayana ook Shambhu, een naam die elders Shiva draagt.

De gasten van het koningsoffer

In hoofdstuk 5, bij "De gasten", waar de koningen uit alle windstreken naar Indraprastha komen voor het koningsoffer van Yudhishthira.

Uit alle landen. Achala en Vrishaka; koning Brihadbala; de koningen van Vanga en van Kalinga; Akarsha; Kuntala; de Vanavasya's en de Andhraka's; de Dravida's en de Singhala's; de koning van Kashmir; koning Gauravahana; de sterke koning van de Suhma's; de andere helden onder de koningen van de Bahlika's; en Macella, een grote wagenstrijder.

Van de Vrishni's. Babhru, Charudeshna, Ulmuka, Nishatha, en de zoon van Pradyumna.

De Bahlika's zijn een volk; Bahlika, de broer van Shantanu, staat in het verhaal. Babhru is niet Babhruvahana, de zoon van Arjuna.

Wie Shishupala noemt

In hoofdstuk 5, bij "Het bezwaar van Shishupala", en in hoofdstuk 6, bij "De bhulinga-vogel", waar Shishupala de koningen opsomt die volgens hem meer eer verdienen dan Krishna.

Na de eerste eer. Druma, de leraar van de kimpurusha's; de onoverwinnelijke Bhishmaka; en de koning van Pandya, die alle gunstige tekenen had.

Tegen Bhishma. Druma, de leraar van de kimpurusha's, die over de hele wereld bekendstaat om zijn moed; Bhishmaka en koning Dantavakra; Jayatsena, de koning van Magadha; Brihadbala; Vinda en Anuvinda van Avanti; de koning van Pandya, Shveta en Shankha; de trotse Vrishasena; en de grote wagenstrijder die koning van Kalinga is.

Ook in de zaal van Kubera zit een Druma, de heer van de kimpurusha's. Deze Shankha is een koning, niet de zoon van Virata die ook zo heet, en niet de schat van Kubera.

Wie de koningen naar huis brengen

In hoofdstuk 6, bij "Het getal is vol", waar de koningen na het offer afscheid nemen en ieder van de Pandava's een van hen tot aan de grens begeleidt.

Dhrishtadyumna ging mee met Virata, Sahadeva met Drona en diens zoon, Nakula met Subala en diens zoon, en de zonen van Draupadi met Abhimanyu, de zoon van Subhadra, met de koningen uit de bergen.

De eerste schatlijst van Duryodhana

In hoofdstuk 7, bij "Een vriendschappelijk spel", waar Duryodhana zijn vader voor het eerst vertelt wat hij op het koningsoffer heeft gezien. Wat hij daar opsomt en in het verhaal niet staat, volgt hier; wat hij in zijn tweede vertelling uitvoerig herhaalt, staat in het verhaal van hoofdstuk 7.

De koning van Kamboja stuurde ontelbare huiden van het kadali-hert, zwart, donker en rood, en dekens van de beste soort. Honderden en duizenden wagens, vrouwen, koeien en paarden, en duizenden kamelinnen liepen er rond. De koningen brachten hopen juwelen van allerlei soort. Brahmanen stonden aan de poort met een schatting van drie kharva, een onmetelijk bedrag. De Oceaan zelf bracht Yudhishthira in bronzen vaten de drank van Varuna, zoeter dan de honing die de vrouwen van de goden voor Indra bewaren. Met de kruiken voor de wijding trokken mannen naar de zee in het oosten, in het zuiden en in het westen. En de hof, vol koningen die kwamen kijken, zag eruit als de heldere hemel vol sterren.

De volken in Yudhishthira's paleis

In hoofdstuk 7, bij "Hier is de deur", waar Duryodhana zijn vader zegt dat volken van overal in het paleis van Yudhishthira als knechten leven.

Hij noemt de Nipa's, de Chitraka's, de Kukkura's, de Karaskara's en de Lauhajangha's.

De schatting, de wijding en de oude koningen

In hoofdstuk 7, bij "De schelp van Varuna", waar Duryodhana zijn vader uitvoerig vertelt wat de koningen naar het koningsoffer brachten, hoe Yudhishthira gewijd werd en dat geen koning van vroeger zo'n koningsgeluk had.

Van het westen en het noorden. De paarden van de koning van Kamboja waren van het tittiri- en het kalmasha-ras, met neuzen als van papegaaien, en behalve de kamelen gaf hij evenveel ezelinnen, vetgemest met olijven en pilu-vruchten. De brahmanen die koeien hielden, stonden aan de poort met een schatting van drie kharva. De mannen van Bharukaccha brachten hun volle schatting en paarden uit Gandhara. De Vairama's, de Parada's en de Tunga's met de Kitava's, die van regenwater of rivierwater leven, en de volken van de kust, van de wouden en van overzee stonden aan de poort met geiten, koeien, ezels en kamelen, met groente, honing, dekens en juwelen. Met de wezens met twee en met drie ogen kwamen de Aushmika's, de Nishada's en de Romaka's; ze brachten tienduizend ezels in allerlei kleuren, met zwarte halzen en grote lijven, snel en mak, gefokt aan de kust van de Vankshu. Er waren koningen die veel goud en zilver gaven en daarvoor binnen mochten. Uddra's, veel Vrishni's en Harahuna's, donkere volken uit de Himalaya en veel Nipa's stonden aan de poort. De Valhika's gaven tienduizend ezels, groot, met zwarte halzen, die elke dag een grote afstand liepen, en dekens van wol uit het land van de Cina's, huiden van het ranku-hert, kleren van jute en kleren van draden die insecten spinnen, zachte schapenvachten, scherpe lange zwaarden, bijlen en strijdbijlen uit het westen, geurstoffen en juwelen. Met de Shaka's, de Tukhara's en de Kanka's kwamen ook de Tukhata's. De koningen van het oosten brachten ook wagens van allerlei vorm, met goud versierd, met afgerichte paarden onder tijgervellen, bonte dekens voor olifanten, en pijlen, lang en kort.

Van het oosten en het zuiden. Aan de Shailoda woonden de Khasha's, de Ekasana's, de Arha's, de Pradara's, de Dirghavenu's, de Parada's, de Kulinda's en de Tangana's, die het mierengoud brachten. De bergvolken brachten ook honing van de mishali-champaka. De Kirata's woonden ook in het land Karusha aan de zee en aan weerszijden van de Lohitya-bergen, en ze brachten dieren en vogels uit verre landen en goud uit de bergen. Kshatriya's van goede afkomst, in stammen verdeeld en geoefend in de wapens, brachten bij honderden en duizenden schatting: de Kairata's, de Darada's, de Darva's, de Shura's, de Vaiyamaka's, de Audumbara's, de Durvibhaga's, de Kumara's, de Parada's met de Valhika's, de mannen van Kashmir, de Ghoraka's, de Hamsakayana's, de Shibi's, de Trigarta's, de Yaudheya's, de koning van de Madra's en de Kekaya's, de Ambashtha's, de Kaukura's, de Tarkshya's, de Vastrapa's met de Pahlava's, de Vashataya's, de Mauleya's met de Kshudraka's, de Malava's, de Paundraya's, de Kukkura's, de Shaka's, de Anga's, de Vanga's, de Punra's, de Shanavatya's en de Gaya's. Met de Vanga's en de Kalinga's kwamen ook de Supundraka's, de Dauvalika's, de Sagaraka's, de Patrorna's, de Shaishava's en ontelbare Karnapravarana's aan de poort; de olifanten die hun koningen gaven, kwamen van de oevers van het Kamyaka-meer. De koning van de Shukara's, een volk van mleccha's, gaf honderden olifanten. Koning Vasudana uit het rijk Pamshu gaf zesentwintig olifanten en tweeduizend paarden. De koningen van de Chola's en de Pandya's brachten ook vrachten sandelhout en aloëhout uit de Dardura-bergen, en de edelstenen die de koning van Simhala uit de zee gaf, heetten lapis lazuli.

Het leger. Duryodhana noemt ook de getallen van wie Yudhishthira te eten gaf: drie padma's olifantenberijders met hun ruiters, een arbuda aan wagens, en ontelbaar voetvolk. Het zijn getallen die in de honderden miljoenen lopen.

De wijding. Bij de wijding paste Sunitha de onderdissel van de gouden wagen. Vasudana, de grote boogschutter, bracht een olifant van zestig jaar. De koning van Avanti bracht allerlei water voor het bad van de wijding, en koning Chekitana de pijlkoker.

Deze Sunitha is een koning. Elders in dit boek is Sunitha een naam van Shishupala, maar die was toen al dood.

De oude koningen. Zo'n koningsgeluk als Yudhishthira na het koningsoffer, zei Duryodhana, had Harishchandra eens, maar niet Rantideva, niet Nabhaga, niet Yauvanashva, niet Manu, niet koning Prithu, de zoon van Vena, en niet Bhagiratha; en ook Yayati en Nahusha niet.

De oude Kuru's in Vidura's waarschuwing

In hoofdstuk 8, bij "Een jakhals in uw huis", waar Vidura Dhritarashtra waarschuwt dat het huis van Kuru door Duryodhana's misstap in grote nood zal komen.

Naast de nakomelingen van Pratipa en van Shantanu en het huis van Bahlika noemt Vidura ook de nakomelingen van Bhimasena, een koning van lang geleden uit het geslacht van Kuru. Deze Bhimasena is niet Bhima, de Pandava.

Shaunaka

In hoofdstuk 12, bij "Modder", waar een van de brahmanen die de Pandava's naar het woud volgen, Yudhishthira toespreekt.

Deze Shaunaka is een naamgenoot van de wijze Shaunaka in het Naimisha-woud, aan wie Sauti het hele verhaal vertelt. Het zijn twee verschillende mannen.

Arjuna's lofrede op Krishna

In hoofdstuk 14, bij "Ook jou niet", waar Arjuna Krishna tot bedaren brengt door de daden op te sommen die hij in zijn vroegere levens heeft gedaan.

De offers. In het woud van Chitraratha bracht Krishna offers met rijk offerloon, en bij elk offer verdeelde hij honderden en duizenden goudstukken. Daar vierde hij, als Narayana, ook een groot offer van vele riten.

De vroegere levens. In duizend gedaanten doodde hij honderden asura's die de dharma verachtten.

De verslagen vijanden. Waar Arjuna de strikken van Muru en de dood van Nisunda noemt, noemt hij ook Naraka nog een keer. Verder overwon Krishna Ahuti bij Jaruthi, Kratha, Bhimasena, Shaibya en Shatadhanvan, en hij doodde Indradyumna en de Yavana Kasheruman. "Die zijn allemaal in de strijd gedood," zei Arjuna, "en luister nu naar de anderen." Aan de Iravati doodde hij koning Bhoja, die in de strijd de gelijke was van Kartavirya, en ook Gopati en Talaketu.

De rishi's. Alle rishi's kwamen naar Krishna toe, toen hij stralend op de offerplaats zat, en vroegen hem om bescherming.

De woning van Viraj. Met Brahma woonde Krishna in de woning van Viraj.

Deze Bhimasena is niet Bhima, de Pandava, en ook niet Jarasandha, die Bhima zelf heeft gedood; wie hij is, zegt het epos niet. Deze Bhoja is een koning; Bhoja is ook de naam van een volk, verwant aan de Vrishni's.

Dvaraka in staat van verdediging

In hoofdstuk 15, bij "Het teken aan de poort", waar Krishna vertelt hoe Dvaraka verdedigd werd toen Shalva de stad belegerde.

Wat de stad nog meer had. Mijnen onder de muren; poortgebouwen vol voorraden; werptuigen voor fakkels en vuur; waterzakken van hertenhuid; lansen en vorken; ploegscharen; stenen om te werpen; bijlen en strijdbijlen; schilden met ijzer beslagen; en werptuigen voor kogels en hete stoffen.

Shishupala. Aan het begin van zijn verhaal noemt Krishna Shishupala "de zoon van Shrutashrava", naar zijn moeder. Die naam is niet die van de rishi Shrutashrava uit het eerste boek.