Naar de inhoud
De Mahabharataopnieuw verteld

Begrip

dvapara-tijdperk

Het derde van de vier tijdperken, waarin 'de dharma voor de helft weg' is (hoofdstuk 18). Lomasha noemt het 'de Dvapara' (hoofdstuk 15). Zie de notitie De vier tijdperken.

De vier tijdperken

Het epos kent vier tijdperken, die steeds weer rondgaan. Hanuman legt ze uit aan Bhima (hoofdstuk 18). 'Het eerste tijdperk heet Krita', zegt hij, en 'Krita betekent gedaan: alles was al gedaan, en er hoefde niets meer te gebeuren.' In het krita-tijdperk 'staat de dharma van de vier standen op vier benen', en Narayana, 'het Zelf van alle schepselen', is wit. In het treta-tijdperk begint het offer: 'De dharma verliest een been, en Vishnu wordt rood.' In het dvapara-tijdperk 'is de dharma voor de helft weg', Vishnu wordt geel en de Veda wordt in vieren gedeeld. 'In het kali-tijdperk staat de dharma op één been.' Vishnu wordt dan zwart; het is 'dat tijdperk van de duisternis', en 'het begint binnenkort'. 'Zoals de tijdperken rondgaan, neemt de dharma af, en met de dharma neemt de wereld af' (hoofdstuk 18).

Pulastya zegt het korter: 'In het krita-tijdperk, het eerste en volmaakte van de vier, was alles heilig', in het tweede Pushkara, in het derde Kurukshetra, 'en in het kali-tijdperk, het laatste en slechtste, is het de Ganga' (hoofdstuk 10). Aan de Narmada wijst Lomasha een plek aan waar twee tijdperken elkaar raken: 'Hier raken twee tijdperken elkaar, het tweede en het derde, de Treta en de Dvapara' (hoofdstuk 15). Lomasha heeft ook 'het tijdperk van de goden' gezien, toen de daitya's en de danava's door onrecht groeiden en weer vergingen (hoofdstuk 11). Aan het einde van een tijdperk vergaat de wereld: de Pashupata is het wapen 'dat aan het einde van een tijdperk de hele wereld vernietigt' (hoofdstuk 3).

Met een hoofdletter is Kali de gestalte van het laatste en slechtste tijdperk, en Dvapara die van het derde. In het verhaal van Nala gaat Kali in de koning wonen, en Dvapara kruipt in de dobbelstenen (hoofdstuk 7). Kali is hier geen godin. Ook in Lomasha's les over de asura's 'drong ook Kali binnen, de gestalte van het laatste en slechtste tijdperk' (hoofdstuk 11).

In het krita-tijdperk is de tijd de ene, in het treta-tijdperk een andere, en in het dvapara-tijdperk weer een andere.

De eerste keer, in Een tweede berg (hoofdstuk achttien, boek 4)

Waar het voorkomt

  1. Een tweede bergHoofdstuk achttien · boek 4