Begrip
het brahman
Uit de woordenlijst van boek 1
De allerhoogste werkelijkheid. Zie de notitie Brahma, brahmaan, brahman.
Uit de woordenlijst van boek 3
Bij het offer de priester die over het hele offer waakt. Vyasa neemt dat ambt op zich bij het rajasuya (hoofdstuk 4). Het brahman, onzijdig, met een kleine letter, is iets anders: de allerhoogste werkelijkheid. Dat woord komt in dit boek niet voor.
Uit de woordenlijst van boek 4
Onzijdig: 'het brahman, de allerhoogste werkelijkheid' (hoofdstuk 1). Over de vergevingsgezindheid zingt Kashyapa: 'Ze is het brahman, de allerhoogste werkelijkheid' (hoofdstuk 1). Hanuman noemt 'het hoogste brahman' 'het doel van de yogi's' (hoofdstuk 18), en volgens Yudhishthira is het wat men moet weten, 'zonder leed en zonder geluk' (hoofdstuk 22). Het brahman is iets anders dan Brahma, de god, en dan een brahmaan.
Het koningsoffer
Het rajasuya is het koningsoffer waarmee een koning zich tot opperkoning laat wijden, tot heer over alle koningen (hoofdstuk 2). Wie het brengt, gaat na zijn dood naar de wereld van Indra, zegt Narada, maar het offer kent veel hindernissen, en er kan een oorlog op volgen (hoofdstuk 2). Eerst moeten alle koningen het gezag van de offeraar aanvaarden. Daarom trekken de vier broers naar de vier windstreken en brengen de koningen hun schatting (hoofdstuk 4).
Het offer zelf verloopt in stappen. De offeraar krijgt de diksha, de wijding waarmee hij aan het offer begint (hoofdstuk 4). Vier priesters hebben elk hun ambt: de brahman waakt over het hele offer, de udgatri zingt de gezangen van de Samaveda, de adhvaryu verricht de handelingen, en de hotri's dragen de verzen voor (hoofdstuk 4). De sadasya's zien toe (hoofdstuk 5). Het offer wordt gebracht met zes vuren (hoofdstuk 5). Op de dag van de besprenkeling wordt de koning met heilig water besprenkeld; eerst eert men dan de gasten, met het arghya, en de waardigste krijgt het eerst: dat is de eerste eer (hoofdstuk 5). Na afloop neemt de koning het slotbad (hoofdstuk 6). Bij dat bad werd ook Draupadi's haar met gewijd water besprenkeld, het haar waaraan Duhshasana haar later de zaal in sleept (hoofdstuk 9).
Daarin was, zo wordt ons verteld, het brahman, het ware licht, eeuwig, wonderbaarlijk en onvoorstelbaar, overal tegelijk aanwezig: de onzichtbare, subtiele oorzaak, die deelheeft aan zijn en niet-zijn.
Waar het voorkomt
- Het woord JayaHoofdstuk één · boek 1