Begrip
rechtsom
Uit de woordenlijst van boek 3
Rechtsom om iemand heen lopen, met de rechterzij naar hem toe, doet men om iemand te eren (hoofdstuk 1). Zo lopen de burgers aan het slot om Yudhishthira heen (hoofdstuk 15).
Uit de woordenlijst van boek 4
Rechtsom om iemand of iets heen lopen, met de rechterzij ernaartoe, doet men om te eren. 'Arjuna liep rechtsom om zijn broers en om Dhaumya heen' voor hij vertrok (hoofdstuk 3). Wie de tirtha's bezoekt, gaat 'de aarde rechtsom' rond (hoofdstuk 10), en de zon en de maan gaan 'rechtsom om deze Meru heen' (hoofdstuk 20). Zie de notitie De tirtha's.
De tirtha's
Een tirtha is een heilige badplaats waar pelgrims naartoe trekken. Als Arjuna weg is, vraagt Yudhishthira aan Narada: 'Wie de aarde rechtsom rondgaat, langs de tirtha's, de heilige badplaatsen waar pelgrims naartoe trekken: welke vrucht krijgt hij daarvoor?' (hoofdstuk 10). Narada antwoordt met wat de rishi Pulastya lang geleden aan Bhishma vertelde, en bij bijna elke plaats komt hetzelfde terug: wie daar baadt en vast, wie water offert aan de voorouders en aan de goden, krijgt de vrucht van een offer, of van duizend koeien die hij weggeeft, of de wereld van Brahma (hoofdstuk 10). Wie er komt, 'raakt zijn kwaad kwijt' (hoofdstuk 10).
De vrucht van de tocht is verdienste. 'Naar de tirtha's gaan levert verdienste op, en het gaat zelfs boven de offers uit', zegt Pulastya, en het is 'iets wat ook een arme kan doen' (hoofdstuk 10). Maar de vrucht komt niet vanzelf: 'Wie zijn handen en zijn voeten en zijn geest in bedwang heeft, wie kennis heeft en ascese en een goede naam, die krijgt de vrucht van de tirtha's' (hoofdstuk 10). 'Wie niet alle tirtha's kan bereiken, moet in gedachten naar ze toe gaan' (hoofdstuk 10). Van sommige plaatsen zegt Pulastya wat wie er sterft te wachten staat: 'Wie er sterft terwijl hij vast, is gelukkig in de werelden van de goden' (hoofdstuk 10).
Men gaat de aarde rechtsom rond, met de rechterzij naar wat men eert. Zo noemt ook de huispriester Dhaumya de tirtha's: eerst het oosten, dan het zuiden, het westen en het noorden (hoofdstuk 11). Daarna trekken de Pandava's met de rishi Lomasha zelf langs de tirtha's, en Lomasha wijst onderweg aan wat er gebeurd is. Alle plaatsen, met hun verhaal en hun vrucht, staan in de lijst van tirtha's. Zie ook heilig, heil en water offeren.
Hij liet de brahmanen heilwensen over hem uitspreken, gaf hun kommen met dikke melk, vruchten en rijst, en ook geld, en liep rechtsom om hen heen, zoals men doet om iemand te eren.
Waar het voorkomt
- Het aanbod van MayaHoofdstuk één · boek 3
- Het getal is volHoofdstuk zes · boek 3
- Erger dan de doodHoofdstuk vijftien · boek 3
- Met zware hartenHoofdstuk vijftien · boek 3
- Blijf staanHoofdstuk drie · boek 4
- De lege grasmatHoofdstuk tien · boek 4
- Het offer van de armeHoofdstuk tien · boek 4
- Het water is verteerdHoofdstuk twaalf · boek 4
- Niet verderHoofdstuk negentien · boek 4
- Het wiel van de TijdHoofdstuk twintig · boek 4
- Als een dienaarHoofdstuk twintig · boek 4
- Behalve onsterfelijkheidHoofdstuk twintig · boek 4
- Het twaalfde jaarHoofdstuk tweeëntwintig · boek 4