Naar de inhoud
De Mahabharataopnieuw verteld

Boek 3 · bijlage

Stambomen

Boek 3 · Het dobbelspel

In dit boek komen er families bij. Jarasandha, de koning van Magadha, is het kind van twee moeders en een rakshasa-vrouw voegde hem samen. Shishupala, de koning van Chedi, is een neef van Krishna en van de vijf broers, en toch hun grootste vijand. Shakuni, die het spel speelt, is de broer van Gandhari en de oom van Duryodhana. En in de oorlog om Saubha vechten de zonen van Krishna voor hun stad.

Hierna volgen eerst de geslachten uit de verhalen die in dit boek verteld worden, daarna de hoofdpersonen van dit boek in vijf stambomen, en ten slotte de namen die op elkaar lijken. De stambomen van boek 1, met het huis van Kuru en de zonen van Pandu met hun moeders, staan achter in dat boek. Die van boek 2, met Draupadi en haar zonen en het huis van Drupada, staan achter in boek 2.

Uit de verhalen van dit boek

Krishna, Narada, Vidura en Dhaumya vertellen over oudere geslachten. Wat ze over ouders en kinderen zeggen, staat hier bij elkaar.

  • De koningshuizen van de aarde noemen zich nakomelingen van Aila, dat is Pururavas, de zoon van Ila, of van Ikshvaku, de twee oude stamvaders. Hun lijnen tellen honderdeen geslachten. De nakomelingen van Yayati en de Bhoja's zijn over alle windstreken verspreid. Wat er nu kshatriya heet, stamt af van wat Rama, de zoon van Jamadagni, van de kshatriya's heeft overgelaten. Dat vertelt Krishna (hoofdstuk 2).
  • De rishi Chandakaushika, die Brihadratha de mango geeft waaruit Jarasandha geboren wordt, is de zoon van Kakshivat, uit het huis van Gautama (hoofdstuk 2).
  • Prahlada, een vorst van de daitya's, de zonen van Diti, heeft een zoon, Virochana. Virochana krijgt om een meisje ruzie met Sudhanvan, de zoon van de rishi Angiras. Dat vertelt Vidura in de speelzaal (hoofdstuk 9). In de zaal van Varuna ziet Narada Bali, de zoon van Virochana (hoofdstuk 1).
  • Vainya, de zoon van Vena, haalde zijn volk door ascese uit de nood, zegt Dhaumya (hoofdstuk 12).
  • De rakshasa Kirmira, die de broers in het Kamyaka-woud de weg verspert, is de broer van Baka en een vriend van Hidimba. Bhima had die twee in boek 2 gedood (hoofdstuk 13).
  • Koning Nala, de zoon van Virasena, verloor zijn rijk door het dobbelspel, zegt Krishna (hoofdstuk 14).

De hoofdpersonen van dit boek

Het huis van Magadha: Brihadratha, Jarasandha en Sahadeva
Stamboom van het huis van Magadha: Brihadratha, Jarasandha en Sahadeva∞∞∞BrihadrathaBrihadrathakoning van Magadhazijn twee vrouwentweelingdochters van eenkoning van KashiJarasandhaJarasandhadoor Jara samengevoegdUgrasenaUgrasenakoning van de Vrishni'sSahadevaSahadevakoning na zijn vaderAstiAstiKamsaKamsaPraptiPrapti

Zo ver als boek 3 het vertelt.

  • eigen kind
  • geldt als kind van (de juridische vader)
  • verwekt door een god
  • pleegkind
  • ∞getrouwd; een lijn zonder ∞: van een huwelijk vertelt het epos (nog) niets
  • cursiefwie het kind verwekte

Brihadratha, de koning van Magadha, trouwt de tweelingdochters van een koning van Kashi en belooft hun dat hij geen van beiden zal voortrekken. Hij krijgt geen zoon, tot de rishi Chandakaushika hem een mango geeft. De twee koninginnen delen de vrucht, en elk van hen baart een half kind. De rakshasa-vrouw Jara voegt de helften samen, en daarom heet het kind Jarasandha, 'door Jara samengevoegd' (hoofdstuk 2). Het epos noemt de namen van zijn moeders niet. Daarom staan ze in de boom samen op één plaats.

Jarasandha's zoon is Sahadeva. Zijn dochters Asti en Prapti, de jongere zusters van Sahadeva, trouwen allebei met Kamsa, de zoon van Ugrasena (hoofdstuk 2). Krishna en Balarama doden Kamsa, en een dochter van Jarasandha blijft haar vader aanzetten: 'Dood de man die mijn man gedood heeft!' Zo begint de vijandschap tussen Jarasandha en de Yadava's (hoofdstuk 2). Na Jarasandha's dood wijdt Krishna Sahadeva tot koning van Magadha (hoofdstuk 3). Wie de vrouw van Jarasandha is, zegt het epos niet. Ugrasena is de koning van de Vrishni's, het volk van Krishna (hoofdstuk 15).

Het huis van Chedi: Damaghosha en Shishupala

Zo ver als boek 3 het vertelt.

  • eigen kind
  • geldt als kind van (de juridische vader)
  • verwekt door een god
  • pleegkind
  • ∞getrouwd; een lijn zonder ∞: van een huwelijk vertelt het epos (nog) niets
  • cursiefwie het kind verwekte

Shishupala, de koning van de Chedi's, is de zoon van Damaghosha (hoofdstuk 4). Hij wordt in het koningshuis van Chedi geboren, met drie ogen en vier armen (hoofdstuk 6). Zijn moeder, de koningin, is een dochter van de Yadava's en 'de zuster van hun vader', zegt het epos van Balarama en Krishna. Shishupala is dus een neef van Krishna. Omdat ook Kunti een zuster van Krishna's vader is (hoofdstuk 6), is hij ook een neef van de vijf broers (hoofdstuk 5). Haar eigen naam valt niet; Krishna noemt Shishupala één keer naar haar 'de zoon van Shrutashrava' (zie de namenlijsten). Zij vraagt Krishna honderd vergrijpen van haar zoon te vergeven (hoofdstuk 6).

Na Shishupala's dood wijdt Yudhishthira zijn zoon tot koning van de Chedi's (hoofdstuk 6). Die zoon heet Dhrishtaketu (hoofdstuk 14). Aan het slot gaat hij met zijn zuster naar zijn stad Shuktimati (hoofdstuk 15); wie zij is, zegt het epos hier niet. Shalva noemt Shishupala 'mijn broer' (hoofdstuk 14), maar hoe die twee verwant zijn, zegt het epos niet. Daarom staat Shalva niet in de boom.

Het huis van Gandhara: Subala, Gandhari en Shakuni

Zo ver als boek 3 het vertelt.

  • eigen kind
  • geldt als kind van (de juridische vader)
  • verwekt door een god
  • pleegkind
  • ∞getrouwd; een lijn zonder ∞: van een huwelijk vertelt het epos (nog) niets
  • cursiefwie het kind verwekte

Subala, de koning van Gandhara, komt met zijn zoon Shakuni naar het offer (hoofdstuk 5). Shakuni is 'de broer van zijn moeder Gandhari en een zoon van Subala' (hoofdstuk 6): de oom van Duryodhana, aan moederskant. In de speelzaal heet hij bijna altijd 'de zoon van Subala'. Gandhari, 'de dochter van Subala' (hoofdstuk 10), is de vrouw van de blinde koning Dhritarashtra. Van hun honderd zonen spelen er drie een rol in dit boek: Duryodhana, Duhshasana, die Draupadi de zaal in sleurt, en Vikarna, die het voor haar opneemt (hoofdstuk 9). Yuyutsu is 'de sterke zoon van Dhritarashtra bij een vaishya-vrouw' (hoofdstuk 10). Dhritarashtra is de zoon van Ambika (hoofdstuk 7); hoe Vyasa hem verwekte, vertelt boek 1.

Het huis van Vrishni: Krishna, zijn vrouwen en zijn zonen

Zo ver als boek 3 het vertelt.

  • eigen kind
  • geldt als kind van (de juridische vader)
  • verwekt door een god
  • pleegkind
  • ∞getrouwd; een lijn zonder ∞: van een huwelijk vertelt het epos (nog) niets
  • cursiefwie het kind verwekte

Krishna noemt zichzelf 'de kleinzoon van Shura' (hoofdstuk 3), en zijn vader Vasudeva heet 'de zoon van Shura' (hoofdstuk 15). Kunti is de zuster van Vasudeva (hoofdstuk 6). Krishna is dus een neef van de vijf broers, en zijn zuster Subhadra (hoofdstuk 1) is de vrouw van Arjuna (hoofdstuk 15). Krishna is 'de zoon van Devaki' (hoofdstuk 15). Balarama, 'de zoon van Rohini' (hoofdstuk 2), is de oudere broer van Krishna (hoofdstuk 5). Dat Devaki de vrouw van Vasudeva is, en wie de vader van Balarama is, zegt het epos tot hier niet met zoveel woorden. Daarom staan ze zo in de boom.

Rukmini is 'de dochter van Bhishmaka', de koning van de Bhoja's. Krishna versloeg Rukmi en voerde Rukmini weg op zijn wagen (hoofdstuk 14). Dat Rukmi de zoon van Bhishmaka is, staat in hoofdstuk 4; dat hij haar broer is, zegt het epos niet met zoveel woorden, maar ze zijn allebei kinderen van Bhishmaka. In de oorlog om Saubha trekken 'Charudeshna, Samba en Pradyumna, allemaal zonen van mij', uit tegen Shalva, zegt Krishna (hoofdstuk 15). Pradyumna en Charudeshna zijn zonen van Rukmini (hoofdstuk 15), Samba is 'de zoon van Jambavati' (hoofdstuk 15). Dat Jambavati een vrouw van Krishna is, zegt het epos hier niet. Daarom staat er tussen hen geen ∞.

Wie niet in de boom staat: Gada, die Krishna 'mijn broer' noemt (hoofdstuk 15), want wie zijn ouders zijn, zegt het epos niet. Ahuka, de heer van Dvaraka, heeft honderd zonen, en Krishna gaf zijn dochter aan Akrura (hoofdstuk 2); een dienaar van Ahuka noemt hem 'de vriend van je vader' (hoofdstuk 15). Satyaki is 'de kleinzoon van Shini', Kritavarman 'de zoon van Hridika' (hoofdstuk 15).

Het volk van Krishna heeft ook in dit boek veel namen. Het zijn de Yadava's, en de Vrishni's, de Andhaka's en de Bhoja's zijn stammen binnen dat volk (hoofdstuk 2 en 15). Het geslacht van Pradyumna heet ook de Dasharha's (hoofdstuk 15). De mensen van de streek om Dvaraka heten Anarta's (hoofdstuk 15).

Pratipa, Shantanu en Bahlika

Zo ver als boek 3 het vertelt.

  • eigen kind
  • geldt als kind van (de juridische vader)
  • verwekt door een god
  • pleegkind
  • ∞getrouwd; een lijn zonder ∞: van een huwelijk vertelt het epos (nog) niets
  • cursiefwie het kind verwekte

Bahlika, 'de oude broer van Shantanu', en zijn zoon Somadatta roepen met de andere ouderen van de Kuru's: 'Geen dobbelspel!' (hoofdstuk 10). Somadatta komt met zijn zonen Bhuri, Bhurishravas en Shala naar het offer (hoofdstuk 5). Pratipa, 'de vader van Shantanu' (hoofdstuk 8), is ook de vader van Bahlika; dat vertelde boek 1. Daarom waarschuwt Vidura 'de nakomelingen van Pratipa, en die van Shantanu, en het huis van Bahlika' (hoofdstuk 8). Bhishma, 'de zoon van Ganga' (hoofdstuk 5), is de zoon van Shantanu. Bahlika is zo zijn oom en Somadatta zijn neef. Yudhishthira noemt Bhishma 'mijn oude grootvader' (hoofdstuk 11). Hoe de vader van Yudhishthira aan Bhishma verwant is, laat de stamboom van het huis van Kuru in boek 1 zien.

Namen die op elkaar lijken

  • Twee Sahadeva's. Sahadeva is de jongste van de vijf broers, een zoon van Madri. Sahadeva, de zoon van Jarasandha, wordt na zijn vader koning van Magadha (hoofdstuk 2 en 3). De verteller zegt dan steeds 'Jarasandha's zoon Sahadeva'.
  • Drie keer Shalva, en Shalya. Shalva is in dit boek de koning met de vliegende stad Saubha. Hij heet de koning van Saubha, de heer van Saubha en de koning van Martikavata, en het is steeds dezelfde man (hoofdstuk 5 en 14). In boek 1 heette de koning op wie Amba haar hart had gezet ook Shalva, de heer van Saubha. Het epos legt tussen die twee geen verband. De Shalva's zijn een volk, dat uit angst voor Jarasandha naar het westen trok (hoofdstuk 2). Shalya, met een y, is iemand anders: de koning van Madra, de broer van Madri (hoofdstuk 4).
  • Samba en Shamba. Krishna's zoon Samba heette in boek 2 Shamba. Het is dezelfde.
  • Sunitha. Shishupala heet ook Sunitha, en Bhishma speelt met die naam (hoofdstuk 5). Bij de bruidskeuze in boek 2 stonden Shishupala en Sunitha als twee vrijers naast elkaar; hier is het één man. In boek 1 was Sunitha een van de drie namen die tegen slangen beschermen, met Astika en Artiman.
  • Ahuka en Ugrasena. Twee oude heren van de Yadava's, en twee verschillende mensen. Ugrasena is de koning van de Vrishni's en de vader van Kamsa (hoofdstuk 2 en 15). Ahuka is de heer van Dvaraka, die de stad tegen Shalva verdedigt (hoofdstuk 15).
  • Krishna, Krishnaa en Krishna Dvaipayana. Krishna betekent de donkere. Krishna, de zoon van Vasudeva, is de neef van de vijf broers. Krishnaa, met twee a's, is in boek 2 een andere naam van Draupadi, om haar donkere huid. Vyasa 'heet ook Krishna Dvaipayana' (hoofdstuk 1).
  • Drie keer Rama. Rama, de zoon van Jamadagni, is Parashurama, Rama met de bijl (hoofdstuk 2). Rama, de zoon van Dasharatha, zit in de zaal van Yama (hoofdstuk 1) en liet zich door een gouden hert verleiden (hoofdstuk 10). En in de naam van Balarama, de oudere broer van Krishna, zit ook Rama.
  • Brihadratha. Brihadratha is de vader van Jarasandha. Krishna noemt ook 'een koning Brihadratha van lang geleden, die dezelfde naam droeg als je vader' (hoofdstuk 3). In boek 1 was een Brihadratha een van de vijf zonen van koning Vasu, die over Magadha heerste, en de hemelse wagen van Jarasandha kwam van Vasu aan Brihadratha (hoofdstuk 3). Of dat de vader van Jarasandha is, zegt het epos niet.
  • Bhishma en Bhishmaka. Bhishma is de zoon van Shantanu en Ganga. Bhishmaka is de koning van de Bhoja's, de vader van Rukmi en Rukmini.
  • Dhritarashtra. Ook een naga in de zaal van Varuna heet Dhritarashtra, 'een naga met de naam van je oom', zegt Narada tegen Yudhishthira (hoofdstuk 1).