Personage
Jarasandha
Jarasandha is de koning van Magadha, een rijk in het oosten van de Indiase vlakte, in de stad die nu Rajgir heet. Zijn naam betekent "door Jara samengevoegd", want hij werd geboren als twee losse helften. Hij hield koningen gevangen, joeg het volk van Krishna uit zijn land en kwam om in een worsteling van dertien dagen met Bhima. In de Mahabharata staat hij in de weg van Yudhishthira, de oudste van de Pandava's, de vijf zonen van Pandu.
Geboren in twee helften
Krishna vertelt Yudhishthira hoe Jarasandha ter wereld kwam. Krishna is een Yadava, een prins uit het volk van Mathura, en veel hindoes vereren hem als een nederdaling van de god Vishnu. Jarasandha's vader Brihadratha, koning van Magadha, is getrouwd met twee tweelingzussen uit Kashi en heeft geen zoon. Op een dag zit de rishi Chandakaushika, een heilige ziener, uitgeput door zijn ascese onder een mangoboom. Er valt een mango in zijn schoot; hij zegt er mantra's over op en geeft hem aan de koning. Brihadratha had beloofd geen van zijn vrouwen voor te trekken, en hij geeft de vrucht aan allebei. Ze delen hem in tweeën en eten hem op.
Elke vrouw baart een half lichaam, met één oog, één arm en één been. In hun verdriet laten de koninginnen de helften achter, en hun voedsters gooien ze weg op een kruispunt. Daar vindt Jara, een rakshasa-vrouw. Rakshasa's zijn in het epos machtige wezens, soms bedreigend, soms vriendelijk. Ze legt de twee stukken tegen elkaar om ze beter te kunnen dragen, en ze groeien samen tot één jongen die brult als een regenwolk. Ze zou hem kunnen doden, maar ze besluit dat niet te doen bij het kind van zo'n rechtvaardige koning, en ze geeft hem aan Brihadratha terug. De koning laat in heel Magadha een groot feest vieren voor haar. Chandakaushika voorspelt later dat geen koning zijn moed zal evenaren en dat hij Shiva met eigen ogen zal zien.
De koning die zich opperkoning noemt
Jarasandha regeert vanuit Girivraja, een stad in de bergen. Krishna zegt dat hij zich met geweld boven alle koningen heeft gesteld: wie niet buigt, vlucht.
De Yadava's zijn zijn bekendste slachtoffers. Krishna en zijn broer Balarama doodden Kamsa, een Yadava die zijn eigen verwanten onderdrukte en getrouwd was met twee dochters van Jarasandha. Kamsa's weduwe zette haar vader aan tot wraak. De Yadava's, die zijn leger in driehonderd jaar niet zouden kunnen vernietigen, verlieten Mathura en vestigden zich in het westen in Dvaraka.
Over de koningen die Jarasandha gevangen houdt, zegt Krishna het volgende. Hij overwon ze, bracht ze geboeid naar zijn bergvesting en dreef ze daar samen als vee in een kraal. Zesentachtig zitten er gevangen; bij honderd zal hij ze offeren aan Shiva, de grote god. Zolang Jarasandha leeft, kan Yudhishthira het rajasuya niet brengen, het koningsoffer waarmee hij zich tot opperkoning wil laten wijden. Yudhishthira aarzelt, maar Bhima en Arjuna, twee van zijn broers, zeggen dat ze zullen vechten. Wat er na Jarasandha's dood met het koningsoffer gebeurt, staat bij het Sabha Parva.
Het epos zelf noemt dat offer Jarasandha's eigen misdaad. Krishna zegt tegen hem dat nooit iemand heeft gezien dat er mensen werden geofferd, en vraagt hoe hij Shiva dan met mensen kan willen vereren.
Drie brahmanen in Girivraja
Hamsa en Dimbhaka, de twee bondgenoten die Jarasandha onoverwinnelijk maakten, zijn dood. Daarom zegt Krishna dat nu de tijd voor Jarasandha is gekomen. Een veldslag wint niemand van hem, maar tegenover drie mannen zal hij de sterkste uitdagen. Krishna, Bhima en Arjuna reizen naar het oosten gekleed als snataka's, jonge brahmanen die hun leerjaren met een bad hebben afgesloten. Ze breken de top van een heuvel die de stad vereert en komen door een verkeerde ingang bij de koning, als vijanden en niet als gasten.
Jarasandha ontvangt hen toch, want hij heeft de gelofte elke snataka te ontvangen, ook midden in de nacht. Hij biedt hun water voor de voeten en het honingmengsel waarmee men een gast verwelkomt, maar hij doorziet hen: een snataka draagt geen kransen en zalf buiten de tijd, en op hun armen zitten de littekens van de boogpees. Krishna geeft toe dat ze geen brahmanen zijn, noemt zijn eigen naam, zegt dat de twee anderen zonen van Pandu zijn en dat ze de koningen komen bevrijden. Jarasandha antwoordt dat hij nooit een koning gevangen nam die hij niet eerst had verslagen: de gewoonte van de kshatriya's, de krijgersstand. Hij is bereid te vechten, tegen een, twee of drie. Hij laat zijn zoon Sahadeva alvast tot koning wijden.
Hij kiest Bhima, de tweede Pandava, wiens vader de windgod Vayu is: "Door een sterkere verslagen worden is beter." Zonder wapens grijpen de twee elkaar vast, terwijl de burgers bij duizenden komen kijken. Dag en nacht vechten ze, dertien dagen lang, en in de nacht van de veertiende dag houdt Jarasandha uitgeput op. Krishna raadt Bhima aan een vermoeide vijand niet te knellen, maar Bhima ziet zijn zwakke plek, tilt hem op, zwaait hem honderd keer rond en breekt hem op zijn knie. De drie leggen zijn lichaam bij de poort van het paleis, als een man die slaapt.
Krishna laat de koningen vrij en wijdt Jarasandha's zoon Sahadeva tot nieuwe koning van Magadha. Hij is een ander dan Sahadeva, de jongste Pandava. Als vriend van Krishna brengt hij later een krans naar Yudhishthira's wijding, het rajasuya.
Wat de boeken tot nu toe vertellen
De boeken zijn de delen van deze Nederlandse hervertelling, te vinden onder Lezen. Het eerste hoofdstuk van het epos noemt Jarasandha's dood als het moment waarop de blinde koning Dhritarashtra de hoop op overwinning opgeeft.
Girivraja, Rajagriha, Rajgir
Girivraja heet ook Rajagriha. Nu heet de plaats Rajgir, een stadje in het district Nalanda in Bihar, in het noordoosten van India. Rajgir is heilig voor hindoes, boeddhisten en jaïnisten. De Boeddha predikte op de Gier-heuvel, de jaïnisten hebben er tempels op de heuvels, en voor hindoes zijn de warme bronnen van Brahmakund een heilige plek. In de tijd van de Boeddha was Magadha een van de grote rijken van de Indiase vlakte, met Rajagriha als eerste hoofdstad. In Rajgir ligt de Jarasandha ka Akhara, de plek die men met Jarasandha verbindt: een akhara is een arena waar men worstelt en vechtkunsten beoefent.
- JarasandhaDe koning van Magadha, de zoon van Brihadratha, die zich opperkoning heeft gemaakt.in 16 verhalen
- BrihadrathaDe vader van Jarasandha, de koning van Magadha.in 6 verhalen
- ChandakaushikaEen rishi, de zoon van Kakshivat uit het huis van Gautama.in 1 verhaal
- JaraEen rakshasa-vrouw.in 2 verhalen
- Sahadevade zoon van JarasandhaDe zoon van Jarasandha, een broer van Asti en Prapti (hoofdstuk 2).in 5 verhalen
- HamsaDe twee aanvoerders van Jarasandha, 'door geen wapen te doden'.in 4 verhalen
- DimbhakaDe twee aanvoerders van Jarasandha, 'door geen wapen te doden'.in 4 verhalen
- KamsaDe zoon van Ugrasena, die zijn verwanten onderdrukte en met twee dochters van Jarasandha trouwde.in 12 verhalen
- KrishnaDe zoon van Vasudeva en Devaki, de leider van de Yadava's en de vriend van de Pandava's.in 75 verhalen
- BhimaDe tweede van de vijf broers, de zoon van Kunti en de god van de wind.in 92 verhalen
- MagadhaDoor de wijze raad van Vasudeva en de kracht van Bhima en Arjuna vielen Jarasandha, de koning van Magadha, en de hoogmoedige koning van de Chedi's, en zo verwierf Yudhishthira het recht op de rajasuya, rijk aan voorraden en offergaven.in 14 verhalen · ligging vastgesteld
- Rajagrihanu RajgirHij had zijn hoofdstad in Rajagriha en was koning over alle vorsten van Magadha.in 1 verhaal · ligging vastgesteld
- Dvarakanu DwarkaToen ik hoorde dat Subhadra, de zuster van Krishna, in Dvaraka door Arjuna was geschaakt en getrouwd, en dat Krishna en Balarama, haar broers, dat niet kwalijk namen en als vrienden naar Indraprastha kwamen, toen, Sanjaya, had ik geen hoop meer op overwinning.in 19 verhalen · ligging volgens de overlevering
- MathuraHij gaf hun tienduizend koeien uit het land van Mathura, die veel melk gaven en allemaal een mooie kleur hadden.in 3 verhalen · ligging vastgesteld
- GadavasanaDe plek waar ze viel, heet sindsdien Gadavasana.in 1 verhaal
Veelgestelde vragen
Waarom doodt Krishna Jarasandha niet zelf?
Brahma, de schepper, had bepaald dat Jarasandha door de hand van een ander dan Krishna zou vallen, en aan dat gebod houdt Krishna zich. Op het beslissende ogenblik roept hij Bhima de kracht te binnen die deze van zijn vader, de windgod Vayu, heeft gekregen.
Hoe wordt Jarasandha in andere vertellingen gedood?
In de bekendste navertelling scheurt Bhima Jarasandha in tweeën, de helften groeien weer aan elkaar, en Krishna splijt een strootje en legt de stukken omgekeerd neer. Zo laat hij Bhima zien hoe hij de helften gescheiden houdt. Dat strootje staat niet in deze boeken: het komt uit een deel van de handschriften, niet uit de kritische editie, de geleerdenuitgave van de Sanskriettekst. Hier breekt Bhima hem op zijn knie; de twee helften zitten wel in het verhaal, maar bij zijn geboorte.
Was Jarasandha alleen maar een schurk?
Het epos tekent hem tweeslachtig. Hij houdt zich aan zijn gelofte elke snataka te ontvangen en aan wat hij de gewoonte van de kshatriya's noemt, en hij laat zijn tegenstanders kiezen met hoevelen ze tegen hem vechten. Krishna noemt het wegvoeren van de koningen een wrede misdaad; Jarasandha zelf zegt dat hij onschuldig is.
Wat zegt Jara over zichzelf?
Jara zegt van zichzelf dat Brahma haar lang geleden heeft gemaakt als Grihadevi, de godin van het huis, die men met kinderen om zich heen op de muur van een huis schildert; in het huis van wie dat doet, gaat het goed.
Verder lezen
Over Magadha en de stad die nu Rajgir heet, met veel geschiedenis die ver buiten het epos ligt.
Uit de boeken
In boek 1 · Het huis van de Kuru's
Een koning van Magadha (hoofdstuk 1). Volgens hoofdstuk 8 is hij de danava Viprachitti.
In boek 2 · De leerjaren
Twee koningen op de bruidskeuze: Jarasandha van Magadha en Shishupala van Chedi. Geen van beiden kan de boog spannen, en Jarasandha keert meteen terug naar zijn rijk (hoofdstuk 7).
In boek 3 · Het dobbelspel
De koning van Magadha, de zoon van Brihadratha, die zich opperkoning heeft gemaakt. Hij houdt zesentachtig koningen gevangen om ze aan Shiva te offeren, en voor hem zijn de Yadava's naar Dvaraka gevlucht (hoofdstuk 2). Hij werd in twee helften geboren, en de rakshasa-vrouw Jara voegde ze samen (hoofdstuk 2). Hij ontvangt de drie vermomde snataka's, doorziet hen en kiest Bhima om mee te vechten: 'Door een sterkere verslagen worden is beter' (hoofdstuk 3). Na dertien dagen en nachten breekt Bhima hem (hoofdstuk 3).
Door de wijze raad van Vasudeva en de kracht van Bhima en Arjuna vielen Jarasandha, de koning van Magadha, en de hoogmoedige koning van de Chedi's, en zo verwierf Yudhishthira het recht op de rajasuya, rijk aan voorraden en offergaven.
In de verhalen
- Het woord JayaHoofdstuk één · boek 1
- De delen van de goden (treedt zelf op)Hoofdstuk acht · boek 1
- De boog en het doelHoofdstuk zeven · boek 2
- Het schot (treedt zelf op)Hoofdstuk zeven · boek 2
- De raad over JarasandhaHoofdstuk twee · boek 3
- De geboorte van JarasandhaHoofdstuk twee · boek 3
- De snataka'sHoofdstuk drie · boek 3
- Het mensenofferHoofdstuk drie · boek 3
- Dertien dagen en nachtenHoofdstuk drie · boek 3
- Bhima in het oostenHoofdstuk vier · boek 3
- Het bezwaar van ShishupalaHoofdstuk vijf · boek 3
- De oude gansHoofdstuk vijf · boek 3
- De bhulinga-vogelHoofdstuk zes · boek 3
- De schelp van VarunaHoofdstuk zeven · boek 3
- De Tijd heft geen stafHoofdstuk elf · boek 3
- De dijHoofdstuk dertien · boek 3
Vet: Jarasandha treedt er zelf in op.