Naar de inhoud
De Mahabharataopnieuw verteld

Stamboom · boek 4

Het huis van Ikshvaku: van Sagara tot Bhagiratha

Zes personen in vijf generaties, zo ver als boek 4 het vertelt.

Klik op een naam voor het personage. Zoom met de knoppen, met Ctrl en het scrollwiel, of met twee vingers; sleep om te schuiven.

Zo ver als boek 4 het vertelt.

  • eigen kind
  • geldt als kind van (de juridische vader)
  • verwekt door een god
  • pleegkind
  • ∞getrouwd; een lijn zonder ∞: van een huwelijk vertelt het epos (nog) niets
  • cursiefwie het kind verwekte

De stamboom als afbeelding (PNG, met legenda)

Over deze stamboom

'In het huis van Ikshvaku werd een koning geboren die Sagara heette' (hoofdstuk 12). Hij had twee vrouwen, 'een prinses uit Vidarbha' en 'een prinses van de Shibi's', die in het epos geen naam hebben. Door een gunst van Shiva baarde de prinses uit Vidarbha een kalebas, en uit de zaden in potten met offerboter werden zestigduizend zonen geboren. De prinses van de Shibi's baarde Asamanjas, die de kinderen van de burgers in de rivier gooide en daarom door zijn vader uit de stad werd verbannen (hoofdstuk 12).

De zestigduizend zonen zoeken het paard voor Sagara's paardenoffer, graven de aarde open en worden verbrand door de rishi Kapila, 'de muni die de wijzen ook Vasudeva noemen' (hoofdstuk 12). Anshuman, 'de zoon van Asamanjas' en de kleinzoon van Sagara, haalt het paard terug. Zijn zoon Dilipa probeert de Ganga naar de aarde te halen, en pas Dilipa's zoon Bhagiratha lukt het: Shiva vangt de rivier op met zijn voorhoofd, en met haar water vult Bhagiratha de lege oceaan en zuivert hij de zonen van Sagara (hoofdstuk 12).

Ook andere koningen in dit boek komen uit het huis van Ikshvaku: Rituparna van Ayodhya, 'de zoon van Bhangasvara', bij wie Nala als wagenmenner dient (hoofdstuk 8 en 9); Trasadasyu, 'de zoon van Purukutsa' (hoofdstuk 11); Rama, de zoon van Dasharatha (hoofdstuk 11); en Yuvanashva, uit wiens linkerzij zijn zoon Mandhatri geboren werd (hoofdstuk 15). Hoe zij aan Sagara verwant zijn, zegt het epos niet. Daarom staan ze niet in de boom. Ikshvaku zelf was in boek 1 een zoon van Manu, net als Ila, de stammoeder van de koningen in de stamboom 'Van Pururavas en Urvashi tot Nahusha en Yayati'.

Alle stambomen van boek 4, met de namen die op elkaar lijken

Wie is wie

Sagarauit het huis van Ikshvaku

Ouder van zestigduizend zonen en Asamanjas.

'In het huis van Ikshvaku werd een koning geboren die Sagara heette'. In het verhaal van Lomasha krijgt hij door Shiva's gunst zestigduizend zonen bij de ene vrouw en een zoon, Asamanjas, bij de andere. Asamanjas verstoot hij, omdat hij het welzijn van de burgers wil. Als het paard van zijn offer verdwijnt, graven zijn zonen de aarde open en verbrandt Kapila hen; zijn kleinzoon Anshuman brengt het paard terug, en Sagara neemt de oceaan als zoon aan (hoofdstuk 12). Al eerder noemt Indra 'de zonen van koning Sagara', die Kapila met één blik doodde (hoofdstuk 5).

zestigduizend zonenuit een kalebas geboren

Kind van Sagara.

Asamanjasuit de stad verbannen

Kind van Sagara; ouder van Anshuman.

De zoon van koning Sagara en de prinses van de Shibi's, en de vader van Anshuman. Hij greep de kinderen van de burgers bij hun voeten en gooide ze schreeuwend in de rivier, en op de smeekbede van de burgers liet Sagara hem uit de stad verdrijven. 'Dat ik je vader heb verstoten, brandt in mij,' zegt Sagara later tegen Anshuman (hoofdstuk 12).

Anshumanhaalde het paard terug

Kind van Asamanjas; ouder van Dilipa.

De kleinzoon van koning Sagara, 'de zoon van Asamanjas'. Als de zestigduizend zonen van Sagara door het vuur van Kapila zijn verbrand, stuurt zijn grootvader hem om het offerpaard terug te halen. Hij buigt voor Kapila en vraagt het paard, en water dat zijn vaders zal zuiveren. Kapila noemt hem 'jij die geen smet hebt' en belooft dat de zoon van zijn zoon de Ganga uit de hemel zal halen. Met het paard voltooit Sagara zijn offer, en Anshuman volgt hem op als koning; hij is de vader van Dilipa (hoofdstuk 12).

Dilipa

Kind van Anshuman; ouder van Bhagiratha.

De zoon van Anshuman en de achterkleinzoon van koning Sagara, 'een kenner van de dharma'. 'Het einde van zijn voorvaders liet Dilipa geen rust': hij deed alle moeite om de Ganga naar beneden te halen, maar het lukte hem niet. Hij wijdde zijn zoon Bhagiratha tot koning, trok naar het woud en ging na zijn ascese naar de wereld van de goden (hoofdstuk 12). Of hij dezelfde is als de koning Dilipa die Arjuna in de hemel van Indra ontmoette (hoofdstuk 4), zegt het epos niet.

Bhagirathabracht de Ganga naar de aarde

Kind van Dilipa.

Een koning van weleer, de achterkleinzoon van Sagara, de zoon van Dilipa, 'die de dharma volgde en altijd de waarheid zei' (hoofdstuk 12). Hij wordt vaak genoemd als voorbeeld (hoofdstuk 1, 10 en 11). In het verhaal van Lomasha doet hij duizend jaar ascese bij de Himalaya, tot de Ganga zich aan hem laat zien. Hij stemt Shiva gunstig, die haar opvangt, en hij leidt haar naar de zee, waar de zonen van Sagara liggen. Zo vult hij de oceaan, en hij neemt de Ganga als zijn dochter aan (hoofdstuk 12).

Zo ver als boek 4 het vertelt. Wat later pas blijkt, staat er niet bij.

Andere stambomen