Naar de inhoud
De Mahabharataopnieuw verteld

Stamboom · boek 4

Van Pururavas en Urvashi tot Nahusha en Yayati

Elf personen in zes generaties, zo ver als boek 4 het vertelt.

Klik op een naam voor het personage. Zoom met de knoppen, met Ctrl en het scrollwiel, of met twee vingers; sleep om te schuiven.

Zo ver als boek 4 het vertelt.

  • eigen kind
  • geldt als kind van (de juridische vader)
  • verwekt door een god
  • pleegkind
  • ∞getrouwd; een lijn zonder ∞: van een huwelijk vertelt het epos (nog) niets
  • cursiefwie het kind verwekte

De stamboom als afbeelding (PNG, met legenda)

Over deze stamboom

Ila was een van de kinderen van Manu, de stamvader van de mensen. 'Uit Ila werd de geleerde Pururavas geboren. Men zegt dat Ila zijn moeder en zijn vader tegelijk was.' Pururavas haalde de apsara Urvashi uit de wereld van de gandharva's, en bij haar kreeg hij zes zonen, onder wie Ayus. Ayus kreeg bij de dochter van Svarbhanu vier zonen, 'en de voornaamste van hen was Nahusha'. Nahusha was de vader van Yayati. Dat alles vertelde boek 1, net als het verhaal van Yayati, die met Devayani, de dochter van Shukra, en met Sharmishtha trouwde. Van zijn vijf zonen werd Yadu de voorvader van de Yadava's, het volk van Krishna, en Puru de voorvader van de Kuru's en de Pandava's: het geslacht van Puru staat in de stambomen van boek 1.

Daarom wijst Arjuna in de hemel van Indra Urvashi af. 'Dit is Urvashi, bij wie koning Pururavas zijn zonen kreeg, de stralende moeder van het geslacht van Puru', zegt hij, 'u bent het begin van mijn geslacht' (hoofdstuk 4). Om die weigering vervloekt ze hem.

En daarom noemt de slang die Bhima aan het slot in zijn greep houdt, zich 'een voorvader van je voorvaders': 'Je hebt vast gehoord van de koninklijke wijze Nahusha, de zoon van Ayus' (hoofdstuk 22). Tegen Yudhishthira zegt hij: 'Ik was koning Nahusha, je voorvader, de vijfde na Soma, de zoon van Ayus' (hoofdstuk 22). Hoe hij van Soma, de maan, afstamt, zegt het epos hier niet; in boek 1 begint de lijn bij Ila. Nahusha werd een slang door de vloek van Agastya, nadat hij als heer van de goden de brahmanen had geminacht (hoofdstuk 12 en 22). Zijn zoon Yayati komt in dit boek terug in vergelijkingen en op de plaatsen waar hij offerde (hoofdstuk 6, 11 en 16).

Alle stambomen van boek 4, met de namen die op elkaar lijken

Wie is wie

Ilamoeder en vader van Pururavas

Dochter van Manu, de zoon van Vivasvat; moeder van Pururavas.

Pururavas

Zoon van Ila; getrouwd met Urvashi; vader van Ayus.

Twee koningen van weleer, voorvaders van de Pandava's. Bij Urvashi kreeg 'koning Pururavas zijn zonen', en zij werd zo 'de stralende moeder van het geslacht van Puru', zegt Arjuna (hoofdstuk 4). Narada en Lomasha noemen hen als voorbeelden voor Yudhishthira (hoofdstuk 10 en 11).

Urvashieen apsara

Getrouwd met Pururavas; moeder van Ayus.

'De mooiste van de apsara's'. Ze danst in de zaal van Indra (hoofdstuk 4), en Indra stuurt haar naar Arjuna. Hij wijst haar af, omdat zij bij koning Pururavas de moeder van zijn geslacht werd: 'U eer ik als mijn moeder'. Ze vervloekt hem: hij zal tussen de vrouwen leven 'als iemand die geen man is' (hoofdstuk 4). In het verhaal van Rishyashringa ziet de rishi Vibhandaka haar (hoofdstuk 13).

Ayus

Zoon van Pururavas en Urvashi; getrouwd met dochter van Svarbhanu; vader van Nahusha.

De vader van Nahusha. De slang die Bhima grijpt, zegt: 'Je hebt vast gehoord van de koninklijke wijze Nahusha, de zoon van Ayus' (hoofdstuk 22). Tegen Yudhishthira noemt hij zich 'de vijfde na Soma, de zoon van Ayus' (hoofdstuk 22).

dochter van Svarbhanu

Getrouwd met Ayus; moeder van Nahusha.

Nahushawerd een slang

Zoon van Ayus en dochter van Svarbhanu; vader van Yayati.

'De koninklijke wijze Nahusha, de zoon van Ayus, een voorvader van je voorvaders', de vader van Yayati (hoofdstuk 6 en 22). Met offers en ascese kreeg hij de heerschappij over de drie werelden, en hij liet zich in een draagstoel dragen door duizend brahmaanse rishi's; toen hij Agastya met zijn voet raakte, maakte die hem tot een slang (hoofdstuk 12 en 22). Als reuzenslang grijpt hij Bhima. Hij laat hem pas los als Yudhishthira zijn vragen beantwoordt: 'Wie is een brahmaan, Yudhishthira?' Dan verlaat hij het lichaam van de slang en gaat hij als god naar de hemel (hoofdstuk 22).

Devayanidochter van Shukra

Dochter van Shukra; getrouwd met Yayati; moeder van Yadu en Turvasu.

De dochter van Shukra. Ze houdt van Kacha. Sharmishtha gooit haar in een put, en ze trouwt met koning Yayati, die haar eruit trok (hoofdstuk 10).

Yayati

Zoon van Nahusha; getrouwd met Devayani en Sharmishtha; vader van Yadu, Puru, Turvasu, Druhyu en Anu.

Een koning van weleer, 'Yayati, de zoon van Nahusha', een voorvader van de Pandava's. Nala brengt het paardenoffer zoals hij (hoofdstuk 6). De Pandava's komen langs de plek 'waar Yayati, de zoon van Nahusha, uit de hemel van de goden viel en de eeuwige werelden terugkreeg' (hoofdstuk 11), en langs zijn offerplaats (hoofdstuk 16).

Sharmishtha

Dochter van Vrishaparvan; getrouwd met Yayati; moeder van Puru, Druhyu en Anu.

De dochter van Vrishaparvan, de koning van de asura's. Ze moet de dienares van Devayani worden. In het geheim krijgt ze drie zonen van Yayati, onder wie Puru (hoofdstuk 10).

Yaduvoorvader van de Yadava's

Zoon van Devayani en Yayati.

De vier oudste zonen van Yayati. Ze weigeren hun vader hun jeugd en worden daarom vervloekt. Van Yadu stammen de Yadava's af (hoofdstuk 11).

Puruvoorvader van de Pandava's

Zoon van Yayati en Sharmishtha; getrouwd met Paushti; vader van Pravira en Raudrashva.

Twee koningen van weleer, voorvaders van de Pandava's. Bij Urvashi kreeg 'koning Pururavas zijn zonen', en zij werd zo 'de stralende moeder van het geslacht van Puru', zegt Arjuna (hoofdstuk 4). Narada en Lomasha noemen hen als voorbeelden voor Yudhishthira (hoofdstuk 10 en 11).

Zo ver als boek 4 het vertelt. Wat later pas blijkt, staat er niet bij.

In de verhalen

  1. De lijn van ManuHoofdstuk tien · boek 1
  2. De putHoofdstuk tien · boek 1
  3. Het ashokabosHoofdstuk tien · boek 1
  4. De ouderdomHoofdstuk elf · boek 1
  5. Indra's vraagHoofdstuk elf · boek 1

De verhalen waarin meerdere personen uit deze stamboom zelf optreden.

Dezelfde familie in andere stambomen

Andere stambomen