Stamboom · boek 4
Het geslacht van Bhrigu: van Chyavana tot Parashurama
Zestien personen in zes generaties, zo ver als boek 4 het vertelt.
Klik op een naam voor het personage. Zoom met de knoppen, met Ctrl en het scrollwiel, of met twee vingers; sleep om te schuiven.
Zo ver als boek 4 het vertelt.
- eigen kind
- geldt als kind van (de juridische vader)
- verwekt door een god
- pleegkind
- ∞getrouwd; een lijn zonder ∞: van een huwelijk vertelt het epos (nog) niets
- cursiefwie het kind verwekte
De stamboom als afbeelding (PNG, met legenda)
Over deze stamboom
Bhrigu is een van de grote rishi's van het begin. In boek 1 vertelde het epos dat hij uit Brahma voortkwam, en dat zijn vrouw Puloma hem Chyavana baarde. Ook Shukra, 'de leraar van de asura's' (hoofdstuk 18), is een zoon van Bhrigu.
Chyavana, 'de zoon van Bhrigu', krijgt in dit boek Sukanya tot vrouw, de enige dochter van koning Sharyati (hoofdstuk 15). In boek 1 was zijn vrouw 'een dochter van een van de Manu's, de stamvaders van de mensen', en 'uit haar dij werd Aurva geboren. Aurva verwekte Richika, Richika verwekte Jamadagni'. Of die vrouw Sukanya is, zegt het epos niet. Daarom loopt de lijn naar Aurva van Chyavana alleen. Hoe Aurva zijn naam kreeg, 'de dijgeborene', vertelde boek 2.
Richika, 'een afstammeling van Bhrigu', vraagt Gadhi, de koning van Kanyakubja, om zijn dochter Satyavati (hoofdstuk 14). Daarna komt Bhrigu 'zijn zoon met zijn vrouw' bezoeken. Hier noemt het epos Richika dus Bhrigu's zoon, al stonden er in boek 1 twee geslachten tussen; in het Sanskriet kan het woord ook 'afstammeling' betekenen. Bhrigu geeft Satyavati een zoon, voor haar en voor haar moeder. Maar de twee vrouwen ruilen de potten met rijst en de bomen die ze moeten omarmen, en Bhrigu zegt: 'Jouw zoon wordt een brahmaan die leeft als een kshatriya. De zoon van je moeder wordt een kshatriya die leeft als een brahmaan' (hoofdstuk 14). Op Satyavati's smeken gaat de voorspelling over op haar kleinzoon, en ze baart Jamadagni (hoofdstuk 14). Wie de zoon van haar moeder is, zegt het epos hier niet. In boek 2 heette Vishvamitra de zoon van Gadhi, en in dit boek is de Kaushiki de plaats 'waar Vishvamitra door zijn ascese een brahmaan werd' (hoofdstuk 11).
Jamadagni vraagt koning Prasenajit om zijn dochter Renuka. 'Ze kregen vier zonen, en als vijfde Rama' (hoofdstuk 14). De vier oudere zonen heten Rumanvan, Sushena, Vasu en Vishvavasu. In boek 1 was Parashurama de jongste van vier zonen; hier zijn het er vijf. Rama is Parashurama, Rama met de bijl, 'de zoon van Jamadagni' (hoofdstuk 10 en 14). Als hij na de dood van zijn vader de kshatriya's heeft uitgeroeid, brengt hij 'zijn voorouders, de afstammelingen van Bhrigu' hun plenging met bloed, en Richika, zijn grootvader, houdt hem tegen (hoofdstuk 14). Als hij later zijn vuur kwijt is, sturen zijn voorouders hem naar de tirtha 'waar je voorvader Bhrigu in de tijd van de goden zijn ascese deed' (hoofdstuk 11).
Alle stambomen van boek 4, met de namen die op elkaar lijken
Wie is wie
- Sharyatieen koning
Ouder van Sukanya.
Een koning met 'vierduizend vrouwen en één dochter, Sukanya'. Lomasha wijst Yudhishthira zijn offerplaats bij het meer (hoofdstuk 15). Als zijn dochter in de ogen van Chyavana heeft geprikt en zijn leger daarvoor lijdt, smeekt hij de rishi om vergeving, en hij 'aarzelde niet en gaf zijn dochter aan Chyavana' (hoofdstuk 15). Als hij hoort dat Chyavana weer jong is, gaat hij naar hem toe, en Chyavana brengt een offer voor hem, het offer waarbij de Ashvins de soma krijgen (hoofdstuk 15).
- Puloma
Getrouwd met Bhrigu; moeder van Chyavana.
De moeder van Chyavana. Een rakshasa met dezelfde naam ontvoert haar, en haar tranen worden de rivier Vadhusara. Het verhaal heet naar haar Pauloma (hoofdstuk 3).
- Bhriguvan Brahma
Verwekt door Brahma; getrouwd met Puloma; vader van Chyavana en Shukra.
Een grote rishi, de stamvader van een geslacht van brahmanen: van Parashurama, 'Rama uit het huis van Bhrigu' (hoofdstuk 11), en van Chyavana, 'de zoon van Bhrigu' (hoofdstuk 15). In het verhaal van Parashurama bezoekt hij zijn zoon Richika en diens vrouw, geeft hij haar een gunst en ziet hij dat ze 'de verkeerde rijst gegeten' heeft (hoofdstuk 14).
- Sukanya
Dochter van Sharyati; getrouwd met Chyavana.
De dochter van koning Sharyati. Uit nieuwsgierigheid prikt ze met een doorn in twee ogen die ze in een mierenhoop ziet; het zijn de ogen van de rishi Chyavana. Ze bekent het zelf, en haar vader geeft haar aan Chyavana tot vrouw. Ze dient hem 'met liefde, met ascese en met discipline'. Als de Ashvins haar vragen haar oude man te verlaten, zegt ze: 'Mijn hart hoort bij Chyavana, mijn man.' Als ze daarna moet kiezen uit drie mannen die er gelijk uitzien, 'ze koos haar eigen man' (hoofdstuk 15). Daarna leeft ze met hem in het woud (hoofdstuk 15).
- Chyavana
Zoon van Puloma en Bhrigu; getrouwd met Sukanya; vader van Aurva en Pramati.
De zoon van Bhrigu, 'het kind dat al vóór zijn geboorte uit de schoot van zijn moeder was gevallen'. Dhaumya noemt zijn hermitage onder de tirtha's van het westen (hoofdstuk 11), en in de oorlog van de Kalakeya's eten die daar honderd muni's op (hoofdstuk 12). Lomasha vertelt hoe hij bij een meer zo lang roerloos ascese deed dat hij een mierenhoop werd. Sukanya prikt in zijn ogen, en hij laat het leger van haar vader lijden tot hij haar tot vrouw krijgt. De Ashvins maken hem jong en mooi, en hij belooft hun dat ze de soma zullen drinken (hoofdstuk 15). Bij het offer voor Sharyati schenkt hij hun de soma, ook als Indra het verbiedt. Als Indra zijn bliksem naar hem slingert, verlamt hij diens arm, en uit het offervuur roept hij Mada op, de Roes. Als Indra toegeeft, verdeelt hij Mada 'over de drank, de vrouwen, de dobbelstenen en de jacht' (hoofdstuk 15).
- Shukraleraar van de asura's
Zoon van Bhrigu; vader van Devayani.
De leraar van de asura's. Hanuman leert Bhima dat de mensen leven 'van de leer van Brihaspati en Shukra, de leraren van de goden en van de asura's' (hoofdstuk 18).
- Aurvade dijgeborene
Zoon van Chyavana; vader van Richika.
Een rishi uit het geslacht van Bhrigu. Toen de kshatriya's de Bhrigu's uitroeiden, droeg zijn moeder hem honderd jaar in haar dij, en bij zijn geboorte verblindde zijn glans de kshatriya's. Hij wil de wereld vernietigen, en op aanraden van zijn voorouders werpt hij het vuur van zijn woede in de oceaan (hoofdstuk 6).
- Gadhikoning van Kanyakubja
Vader van Satyavati en Vishvamitra.
Een koning van Kanyakubja met een groot leger, die in boek 2 de vader van Vishvamitra heette. In het verhaal van Akritavrana krijgt hij in het woud een dochter, Satyavati, 'zo mooi als een apsara'. Als Richika om haar vraagt, noemt hij de bruidsprijs van zijn geslacht: 'duizend snelle witte paarden, en elk paard heeft één zwart oor'. Bij Kanyakubja geeft hij haar aan Richika, 'en de goden zelf waren de bruidsstoet' (hoofdstuk 14).
- Richika
Kind van Aurva; getrouwd met Satyavati; ouder van Jamadagni.
Een afstammeling van Bhrigu, 'een brahmaan met strenge geloften'. Na zijn huwelijk komt Bhrigu zelf hem en zijn vrouw bezoeken. Hij vraagt Gadhi om de hand van Satyavati. De duizend witte paarden met één zwart oor krijgt hij van Varuna, en waar ze uit de Ganga opkwamen, ligt sindsdien de tirtha van het paard. Hij wordt de vader van Jamadagni (hoofdstuk 14). Als zijn kleinzoon Parashurama met het bloed van de kshatriya's de plenging voor de voorouders brengt, staat Richika voor hem en houdt hem tegen (hoofdstuk 14). Langs de kust bij Shurparaka ziet Yudhishthira 'het altaar van de zoon van Richika, de grote boogschutter' (hoofdstuk 14).
- Satyavati
Kind van Gadhi; getrouwd met Richika; ouder van Jamadagni.
De dochter van Gadhi en de vrouw van Richika. Haar schoonvader Bhrigu biedt haar een gunst, en ze vraagt een zoon voor zichzelf en voor haar moeder. Maar moeder en dochter ruilen de bomen die ze moeten omarmen en de rijst die ze moeten eten, en Bhrigu voorspelt dat haar zoon 'een brahmaan die leeft als een kshatriya' zal worden. Op haar smeekbede gaat dat over op haar kleinzoon: 'Laat het mijn kleinzoon zijn.' Ze baart Jamadagni (hoofdstuk 14). Zij is een andere Satyavati dan de moeder van Vyasa.
- Vishvamitrawerd een brahmaan
Zoon van Gadhi; vader van Shakuntala.
De rishi die als kshatriya werd geboren, de zoon van koning Gadhi uit boek 2. Zijn naam hangt aan veel plaatsen op de tocht: zijn tirtha bij Kurukshetra (hoofdstuk 10), de Kaushiki, 'waar Vishvamitra door zijn ascese een brahmaan werd', en Kanyakubja, waar hij soma dronk met Indra en zei: 'Ik ben een brahmaan' (hoofdstuk 11 en 13). Hij is een van de grote rishi's die volgens Narada op Yudhishthira wachten (hoofdstuk 10).
- Prasenajiteen koning
Ouder van Renuka.
Een koning. Jamadagni vraagt hem om Renuka, 'en de koning gaf haar hem' (hoofdstuk 14).
- Jamadagni
Zoon van Richika en Satyavati; getrouwd met Renuka; vader van vier oudere zonen en Parashurama.
Een rishi, de zoon van Richika en Satyavati, en de vader van Parashurama. Bij Shurparaka staan zijn twee offeraltaren (hoofdstuk 11). Hij wordt 'vol vuur en glans' geboren, en de kunst van de boog komt vanzelf tot hem (hoofdstuk 14). Koning Prasenajit geeft hem Renuka tot vrouw, en ze krijgen vier zonen, Rumanvan, Sushena, Vasu en Vishvavasu, 'en als vijfde Rama'. Als Renuka bij het baden haar standvastigheid verliest, beveelt hij zijn zonen een voor een hun moeder te doden. De vier oudsten zwijgen en hij vervloekt hen; Rama doet het, en Jamadagni geeft hem daarvoor al zijn wensen. Als Rama weg is, doden de zonen van Kartavirya hem met hun pijlen, terwijl hij roept: 'Rama! Rama!' (hoofdstuk 14).
- Renuka
Kind van Prasenajit; getrouwd met Jamadagni; ouder van vier oudere zonen en Parashurama.
De vrouw van Jamadagni, die hij van koning Prasenajit kreeg, en de moeder van vijf zonen, van wie Rama de jongste is. Bij het baden ziet ze koning Chitraratha met zijn vrouwen in het water spelen, en ze verlangt naar hem. 'Door die ontrouw raakte ze in het water opgewonden en buiten zichzelf.' Op bevel van zijn vader slaat Rama haar het hoofd af, en op Rama's wens staat ze weer op, zonder zich de doding te herinneren. Als Kartavirya naar de hermitage komt, ontvangt zij hem met eer (hoofdstuk 14).
- vier oudere zonen
- ParashuramaRama met de bijl
Rama met de bijl, de zoon van Jamadagni, 'Rama uit het huis van Bhrigu', die de kshatriya's uitroeide; bij hem kreeg Drona zijn wapens. In Pulastya's opsomming van de tirtha's maakte hij de poort van Kurukshetra, en met het bloed van de kshatriya's vulde hij vijf meren en bracht hij zijn voorouders hun offers; zij beloofden hem dat zijn meren tirtha's zouden worden (hoofdstuk 10). Lomasha vertelt hoe hij naar Ayodhya ging om de kracht van Rama, de zoon van Dasharatha, op de proef te stellen: Rama spande zijn boog, liet zich in zijn eigen gedaante zien, en Vishnu's pijl nam Parashurama zijn vuur af. Daarna woonde hij 'in angst en in schaamte' op de Mahendra, tot hij op raad van zijn voorouders in de tirtha van Bhrigu zijn vuur terugkreeg (hoofdstuk 11). Zijn volgeling Akritavrana vertelt hoe hij op bevel van zijn vader zijn moeder Renuka onthoofdde en haar door de wensen die hij kreeg weer liet opstaan, hoe hij Kartavirya doodde, en hoe hij na de moord op zijn vader eenentwintig keer de aarde leegmaakte van kshatriya's, tot Richika hem tegenhield; de aarde gaf hij aan Kashyapa (hoofdstuk 14). Op de veertiende dag van de maan laat hij zich op de Mahendra aan Yudhishthira en zijn broers zien (hoofdstuk 14). Hij is een ander dan Rama, de zoon van Dasharatha, en dan Balarama.
Zo ver als boek 4 het vertelt. Wat later pas blijkt, staat er niet bij.
In de verhalen
- De getuigeHoofdstuk drie · boek 1
- De geslachtenHoofdstuk acht · boek 1
- Blijf, als je kuntHoofdstuk zes · boek 2
De verhalen waarin meerdere personen uit deze stamboom zelf optreden.
Andere stambomen
- Het geslacht van Puru (boek 1)
- Het huis van Kuru (boek 1)
- Satyavati en Vyasa (boek 1)
- Dhritarashtra en Gandhari (boek 1)
- Kunti, Madri en de zonen van Pandu (boek 1)
- Draupadi, de vijf zonen van Pandu en hun zonen (boek 2)
- Arjuna, Ulupi, Chitrangada en Subhadra (boek 2)
- Bhima en Hidimbi (boek 2)
- Drupada en het huis van Panchala (boek 2)
- Drona en Kripa (boek 2)
- Het huis van Vrishni: Krishna, Balarama en Subhadra (boek 2)
- Het huis van Magadha: Brihadratha, Jarasandha en Sahadeva (boek 3)
- Het huis van Chedi: Damaghosha en Shishupala (boek 3)
- Het huis van Gandhara: Subala, Gandhari en Shakuni (boek 3)
- Het huis van Vrishni: Krishna, zijn vrouwen en zijn zonen (boek 3)
- Pratipa, Shantanu en Bahlika (boek 3)
- Het huis van Vidarbha en Nishadha: Bhima, Damayanti en Nala (boek 4)
- Het huis van Ikshvaku: van Sagara tot Bhagiratha (boek 4)
- Van Pururavas en Urvashi tot Nahusha en Yayati (boek 4)