Naar de inhoud
De Mahabharataopnieuw verteld

Begrip

verdienste

Uit de woordenlijst van boek 1

Wat goede daden, ascese en offers opleveren. Ze kan groeien, slinken en op raken. Dan valt iemand uit de wereld van de goden (hoofdstuk 11).

Uit de woordenlijst van boek 2

Wat goede daden, ascese en offers opleveren (hoofdstuk 3 en 4).

Uit de woordenlijst van boek 3

Wat goede daden, ascese en offers opleveren (hoofdstuk 1). Wie een vals antwoord geeft, 'vernietigt de verdienste van zijn offers en zijn goede werken' (hoofdstuk 9).

Uit de woordenlijst van boek 4

Wat een tirtha, een offer of een gift oplevert. Men kan er veel van hebben en het kan opraken: koning Gaya, naar wie een berg heet, is 'de koninklijke wijze die zoveel verdienste had verworven' (hoofdstuk 11). 'Als de vrucht van je vreselijke trots en van je kracht op is, koning, krijg je de vrucht van je verdienste', zei Agastya tegen Nahusha (hoofdstuk 22). Zie de notitie De tirtha's.

De tirtha's

Een tirtha is een heilige badplaats waar pelgrims naartoe trekken. Als Arjuna weg is, vraagt Yudhishthira aan Narada: 'Wie de aarde rechtsom rondgaat, langs de tirtha's, de heilige badplaatsen waar pelgrims naartoe trekken: welke vrucht krijgt hij daarvoor?' (hoofdstuk 10). Narada antwoordt met wat de rishi Pulastya lang geleden aan Bhishma vertelde, en bij bijna elke plaats komt hetzelfde terug: wie daar baadt en vast, wie water offert aan de voorouders en aan de goden, krijgt de vrucht van een offer, of van duizend koeien die hij weggeeft, of de wereld van Brahma (hoofdstuk 10). Wie er komt, 'raakt zijn kwaad kwijt' (hoofdstuk 10).

De vrucht van de tocht is verdienste. 'Naar de tirtha's gaan levert verdienste op, en het gaat zelfs boven de offers uit', zegt Pulastya, en het is 'iets wat ook een arme kan doen' (hoofdstuk 10). Maar de vrucht komt niet vanzelf: 'Wie zijn handen en zijn voeten en zijn geest in bedwang heeft, wie kennis heeft en ascese en een goede naam, die krijgt de vrucht van de tirtha's' (hoofdstuk 10). 'Wie niet alle tirtha's kan bereiken, moet in gedachten naar ze toe gaan' (hoofdstuk 10). Van sommige plaatsen zegt Pulastya wat wie er sterft te wachten staat: 'Wie er sterft terwijl hij vast, is gelukkig in de werelden van de goden' (hoofdstuk 10).

Men gaat de aarde rechtsom rond, met de rechterzij naar wat men eert. Zo noemt ook de huispriester Dhaumya de tirtha's: eerst het oosten, dan het zuiden, het westen en het noorden (hoofdstuk 11). Daarna trekken de Pandava's met de rishi Lomasha zelf langs de tirtha's, en Lomasha wijst onderweg aan wat er gebeurd is. Alle plaatsen, met hun verhaal en hun vrucht, staan in de lijst van tirtha's. Zie ook heilig, heil en water offeren.

Wie de Bharata bestudeert, verwerft verdienste.

De eerste keer, in Het woord Jaya (hoofdstuk één, boek 1)

Waar het voorkomt

  1. Het woord JayaHoofdstuk één · boek 1
  2. Vijf meren van bloedHoofdstuk één · boek 1
  3. Het halve levenHoofdstuk drie · boek 1
  4. Astika in het kortHoofdstuk drie · boek 1
  5. De roof van de amritaHoofdstuk vijf · boek 1
  6. De dode slangHoofdstuk zes · boek 1
  7. Er isHoofdstuk zeven · boek 1
  8. BlijfHoofdstuk zeven · boek 1
  9. BharataHoofdstuk negen · boek 1
  10. De lijn van ManuHoofdstuk tien · boek 1
  11. Indra's vraagHoofdstuk elf · boek 1
  12. Vijf gouden wagensHoofdstuk elf · boek 1
  13. De gelofteHoofdstuk twaalf · boek 1
  14. Mandavya aan de paalHoofdstuk dertien · boek 1
  15. De schuldHoofdstuk vijftien · boek 1
  16. De lenteHoofdstuk zestien · boek 1
  17. De grassprietHoofdstuk vier · boek 2
  18. Vier stemmenHoofdstuk acht · boek 2
  19. Vijf Indra'sHoofdstuk acht · boek 2
  20. IndraprasthaHoofdstuk negen · boek 2
  21. UlupiHoofdstuk elf · boek 2
  22. De zalen van de godenHoofdstuk één · boek 3
  23. Wie verloor u eerst?Hoofdstuk negen · boek 3
  24. ModderHoofdstuk twaalf · boek 3
  25. Mijn vader vielHoofdstuk vijftien · boek 3
  26. Het offer van de armeHoofdstuk tien · boek 4
  27. De schoot van de aardeHoofdstuk tien · boek 4
  28. Vier windstrekenHoofdstuk elf · boek 4
  29. Het gezicht naar het oostenHoofdstuk elf · boek 4
  30. Wie wil er nog eten?Hoofdstuk elf · boek 4
  31. Eén zoonHoofdstuk vijftien · boek 4
  32. De havik en de duifHoofdstuk zestien · boek 4
  33. Wie is een brahmaan?Hoofdstuk tweeëntwintig · boek 4