Begrip

dharma

De orde waaraan iemand gebonden is: de orde van de wereld, van een stand of van een huis, en wat iemand binnen die orde hoort te doen. Het woord blijft onvertaald, omdat 'plicht', 'recht' of 'deugd' er telkens maar een deel van dekken. Dharma met een hoofdletter is een god, de vader van Yudhishthira (hoofdstuk 3 en 5).

dharma, Dharma en Yama

Met een kleine letter is dharma de orde waaraan iemand gebonden is: de orde van de wereld, van een stand of van een huis, en wat iemand binnen die orde hoort te doen (hoofdstuk 1 en 3). Het woord blijft onvertaald, omdat 'plicht', 'recht' of 'deugd' er telkens maar een deel van dekken.

Dharma met een hoofdletter is een god, 'de god van de dharma' (hoofdstuk 1). Hij kwam voort uit de rechterborst van Brahma (hoofdstuk 8). Hij bepaalde de straf voor iets wat Mandavya als kind had gedaan. Daarom vervloekt Mandavya hem, en zo wordt hij als Vidura geboren (hoofdstuk 13). Hij is ook de vader van Yudhishthira (hoofdstuk 16).

Ook Yama, de koning van de doden, heet in hoofdstuk 3 'Dharma'. Daar wordt hij als Dharmaraja aangesproken, koning van de dharma. Elders noemt het epos Yama en Dharma apart, als twee van de getuigen van wat een mens doet (hoofdstuk 9). Hoe die twee zich tot elkaar verhouden, zegt het epos in dit boek niet. Dit boek noemt hem op elke plaats zoals het epos hem daar noemt.

De oude verhalen over dharma, de orde waaraan ieder gebonden is, en over voorspoed?

De eerste keer, in Het woord Jaya (hoofdstuk één, boek 1)

Waar het voorkomt

Het woord JayaHoofdstuk één · boek 1
Vijf meren van bloedHoofdstuk één · boek 1
De oorringen van de koninginHoofdstuk twee · boek 1
De getuigeHoofdstuk drie · boek 1
Het halve levenHoofdstuk drie · boek 1
Shesha draagt de aardeHoofdstuk vijf · boek 1
De dode slangHoofdstuk zes · boek 1
Er isHoofdstuk zeven · boek 1
De man in de boomHoofdstuk zeven · boek 1
BlijfHoofdstuk zeven · boek 1
Vaishampayana begintHoofdstuk acht · boek 1
Het meisje dat naar vis rookHoofdstuk acht · boek 1
De last van de aardeHoofdstuk acht · boek 1
De geslachtenHoofdstuk acht · boek 1
De delen van de godenHoofdstuk acht · boek 1
Het gandharvahuwelijkHoofdstuk negen · boek 1
BharataHoofdstuk negen · boek 1
De lijn van ManuHoofdstuk tien · boek 1
KachaHoofdstuk tien · boek 1
De putHoofdstuk tien · boek 1
Het ashokabosHoofdstuk tien · boek 1
De ouderdomHoofdstuk elf · boek 1
Indra's vraagHoofdstuk elf · boek 1
Vijf gouden wagensHoofdstuk elf · boek 1
Het huis van PuruHoofdstuk elf · boek 1
GangaHoofdstuk twaalf · boek 1
De achtste zoonHoofdstuk twaalf · boek 1
De gelofteHoofdstuk twaalf · boek 1
ChitrangadaHoofdstuk dertien · boek 1
De drie prinsessenHoofdstuk dertien · boek 1
Het oudste kindHoofdstuk dertien · boek 1
Mandavya aan de paalHoofdstuk dertien · boek 1
De bloeiHoofdstuk dertien · boek 1
De blinddoekHoofdstuk veertien · boek 1
Het kind in het waterHoofdstuk veertien · boek 1
De kransHoofdstuk veertien · boek 1
Honderd pottenHoofdstuk veertien · boek 1
Het hertHoofdstuk vijftien · boek 1
De schuldHoofdstuk vijftien · boek 1
De mantraHoofdstuk vijftien · boek 1
Vijf zonenHoofdstuk zestien · boek 1
De lenteHoofdstuk zestien · boek 1
De ring in de putHoofdstuk één · boek 2
De kop van de vogelHoofdstuk twee · boek 2
Het toernooiHoofdstuk twee · boek 2
De gurudakshinaHoofdstuk twee · boek 2
De jakhalsHoofdstuk drie · boek 2
VaranavataHoofdstuk drie · boek 2
HidimbiHoofdstuk vier · boek 2
EkachakraHoofdstuk vier · boek 2
De grassprietHoofdstuk vier · boek 2
Vijf keerHoofdstuk vijf · boek 2
De verbrande wagenHoofdstuk vijf · boek 2
TapatiHoofdstuk vijf · boek 2
Blijf, als je kuntHoofdstuk zes · boek 2
De smalle wegHoofdstuk zes · boek 2
Het vuur in het waterHoofdstuk zes · boek 2
Het vierde vuurHoofdstuk zes · boek 2
Tranen van vuurHoofdstuk zes · boek 2
De huispriesterHoofdstuk zes · boek 2
Deel het samenHoofdstuk acht · boek 2
De wapensHoofdstuk acht · boek 2
Vier stemmenHoofdstuk acht · boek 2
Waar Krishna isHoofdstuk negen · boek 2
IndraprasthaHoofdstuk negen · boek 2
TilottamaHoofdstuk tien · boek 2
De koeien van de brahmaanHoofdstuk tien · boek 2
UlupiHoofdstuk elf · boek 2
ManipuraHoofdstuk elf · boek 2
De krokodillenHoofdstuk elf · boek 2
De gloeiende brahmaanHoofdstuk twaalf · boek 2
De sarngaka'sHoofdstuk dertien · boek 2